[Hàn Quốc] Nếu Thư Viện Không Chỉ Là Nơi Đọc Sách Mà…

là nơi kết nối những con người đến từ các tầng lớp xã hội lại với nhau,

là nơi xây dựng cộng đồng địa phương,

là nơi an trú cho cả trẻ em và người lớn?

Vcil Community đã có những tưởng tượng mới về thư viện như vậy khi có dịp đến thăm và trò chuyện cùng Thư viện Neutinamu, nằm ở thành phố Yongin thuộc vùng ngoại ô Gyeonggi của Seoul. Được mở cửa vào năm 2000 trong một căn hộ dưới tầng hầm, đây là một thư viện cộng đồng được gây dựng nhờ các khoản quyên góp tự nguyện từ người dân địa phương.

Vào những năm 1990, khu vực này trải qua quá trình chuyển mình sâu sắc – từ một vùng nông thôn trở thành khu đô thị bởi các hoạt động xây dựng ồ ạt. Sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, nơi đây trở thành một khu tị nạn với đầy các khu nhà tạm bợ dành cho những người thất nghiệp và phá sản. Tỷ lệ tội phạm, bạo lực gia đình và áp lực tâm lý đối với trẻ em đều rất cao – một sự hỗn loạn toàn diện. Vì thế, cư dân thực sự cần một nơi để nuôi dưỡng và an trú tâm hồn. Trẻ em cần một chốn nương tựa giữa những trang sách, nơi các em có thể tụ họp và vui chơi. Đồng thời, nơi đó cũng phải tạo ra cơ hội để người giàu, trung lưu và người nghèo cùng hòa trộn lẫn nhau mà không có sự phân biệt. Thư viện Neutinamu ra đời để giải quyết tất cả những nhu cầu ấy.

Mục tiêu của thư viện là góp phần hiện thực hóa xã hội phúc lợi và dân chủ bằng cách đảm bảo quyền tiếp cận tri thức, thông tin và văn hóa không rào cản cho tất cả mọi người, đồng thời nuôi dưỡng văn hóa cái chung (the Common) trong đời sống hằng ngày. Thư viện cũng hướng tới việc đóng góp cho một thế giới tốt đẹp bằng cách thúc đẩy họ giải quyết các vấn đề địa phương, thông qua việc khám phá và thực hành những thử nghiệm và sáng tạo nhằm ứng phó với các thách thức toàn cầu như khủng hoảng khí hậu, bất bình đẳng, trầm cảm, già hóa dân số,...

Thư viện này không thuộc về nhà nước cũng không phải của tư nhân. Từ một căn hộ tầng hầm, thư viện đã phát triển thành một tòa nhà hiện đại, rộng rãi vào năm 2007 – nhờ vào sự đóng góp hào phóng của cộng đồng. Hiện nay hơn 70% ngân sách hoạt động hằng năm đến từ các khoản quyên góp của cộng đồng, bên cạnh đó là thu nhập từ hoạt động xuất bản sách liên quan đến các dự án của thư viện. Số tiền quyên góp tăng trưởng đều đặn suốt hơn 20 năm qua cho thấy tính bền vững về mặt tài chính của thư viện.

Thư viện không có thiết kế tách biệt, không giới hạn số lượng sách được mượn và không có thiết bị giám sát vị trí của sách. Người dân được thoải mái khi ra vào bất kỳ lúc nào và làm bất cứ điều gì họ muốn. Ở đây, bạn sẽ bắt gặp hình ảnh những đứa trẻ nằm dài đọc sách, người lớn trò chuyện, hàng xóm chia sẻ đồ ăn ở căn bếp chung, rác nhựa được tái chế, làm vườn trên sân thượng, đồ thủ công được làm trong không gian makerspace – những hoạt động phong phú và không thể ngờ tới xảy ra mỗi ngày. Thư viện đã trở thành một nơi nhân văn và sáng sủa, nơi con người chia sẻ tri thức và gắn kết với nhau.

Nơi đây mang một hoài bão lớn – trở thành mô hình thư viện mới và khơi nguồn một phong trào xã hội thách thức hiện trạng ngành thư viện hiện nay. Các thư viện công và tư (ít nhất là ở Hàn Quốc và nhiều nơi trên thế giới) đang trở nên quá quan liêu, nhàm chán và ràng buộc. Hầu hết sách được chọn bởi một người duy nhất. Thêm vào đó, Hệ thống phân loại thập phân Dewey tuy hữu ích trong môi trường học thuật, nhưng lại không liên quan gì đến đời sống thường nhật của người dân. Thư viện Neutinamu đã loại bỏ tất cả những đặc điểm đó và đổi mới để đáp ứng nhu cầu địa phương.

Thư viện chủ yếu tuyển dụng người dân địa phương, tổ chức họp định kỳ vào mỗi thứ Năm để cùng bàn luận nên có những loại sách và hoạt động nào. Nhân viên thư viện thường xuyên tương tác với người dân và thành viên để lắng nghe những mối quan tâm hiện tại của họ. Từ đó, họ không chỉ thu thập sách mà còn cả các tờ rơi, bài viết, đĩa DVD, bản ghi âm, và nhiều hình thức tài liệu khác để giúp người dân tự tìm câu trả lời cho mình. Do đó, một số kệ sách không được dán nhãn theo chủ đề học thuật, mà theo các câu hỏi về xã hội và đời sống mà cộng đồng đang quan tâm.

Neutinamu - trong tiếng Hàn có nghĩa tương tượng như “cây đa đầu làng” - đã mở rộng khỏi hình ảnh một bức tường sách tĩnh tại, để trở thành một thư viện sống và không gian học tập suốt đời. Họ đưa sách đến những nơi thú vị như quán bar, tòa thị chính, ga tàu điện ngầm, các sự kiện đường phố. Họ kết nối người dân thành thị và nông thôn bằng cách tổ chức tiệc nông trại. Họ tổ chức sự kiện văn hóa cho người lao động nhập cư. Thư viện còn có maker space, phòng studio, các workshop tái chế.

Thư viện Neutinamu không chỉ cung cấp mô hình thư viện mới trong thế kỷ XXI mà còn là giải quyết vấn đề xã hội dựa trên nguồn lực cộng đồng. Do đó, thư viện là một phần không thể thiếu của chuyến đi học tập Vcil Travel School đến Hàn Quốc hằng năm.

Vì vậy, đây là một ví dụ hoàn hảo cho khái niệm về Commons mà tác giả David Bollier mô tả: “Một nguồn tài nguyên chung, được đồng quản trị bởi cộng đồng sử dụng nó theo các quy tắc và chuẩn mực của chính họ.”

Và để hiểu rõ hơn về câu chuyện đặc biệt này, cộng đồng Hội viên Vcil Community sẽ được gặp gỡ và lắng nghe chính nhà sáng lập thư viện Neutinamu cô Park Young-Sook chia sẻ trong buổi học hằng tháng NẾP MỚI #4: TÁI TƯỞNG TƯỢNG THƯ VIỆN TRONG THẾ KỈ 21 diễn ra vào ngày 17/07 này.

☘️ Thông tin liên hệ:

- Facebook: Vcil Community

- Whatsapp/Phone/Zalo: 0918580257 (Trinh)

- Email: vcil.group@gmail.com

‍