Bạn đang xem giao diện mới. Quay về giao diện cũ.
Bạn đang xem giao diện mới. Quay về giao diện cũ.
Trong ký ức của nhiều thế hệ người Việt, sự đầy đủ vốn không được đo đếm bằng số dư trong tài khoản cá nhân, mà hiện hữu trong những mối quan hệ sâu sắc của cộng đồng. Đó là vẻ đẹp của văn hóa trao tặng (gift culture) – một dòng chảy và mạng lưới bền chặt gắn kết xã hội xưa kia.
Trong những đám cưới miền Tây, quà cưới không chỉ nằm trong chiếc phong bì, mà là bao gạo mới gặt, cặp vịt béo, hay buồng chuối vườn hàng xóm mang sang tặng gia chủ. Cổng cưới không thuê mướn mà được thắt tỉ mỉ từ bàn tay thanh niên và các cô chú trong xóm; mâm cỗ không đặt sẵn mà thấm đượm tiếng cười nói của các bà, các mẹ cùng nhau nhóm bếp nấu ăn, chuẩn bị tiệc suốt mấy đêm liền. Hay nhìn sâu hơn vào đời sống các dân tộc Tây Nguyên, nơi hệ thống kho lúa chung hay việc dựng nhà rông luôn là công việc của "cái chung" – nơi mọi người góp sức, góp của mà không tính toán thiệt hơn.
Ngay cả trong bối cảnh hiện đại ngặt nghèo như đại dịch Covid-19, văn hoá ấy lại được hiện diện qua những chiếc ATM gạo, những ổ bánh mì treo hay cơm treo dành cho những người cần. Những hình ảnh này gợi nhắc đến "Hũ gạo cứu đói" năm 1945 – khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kêu gọi mọi người cứ 10 ngày nhịn ăn một bữa, mỗi bữa một vốc gạo cho vào "Hũ gạo cứu đói" để giúp người nghèo - một minh chứng lịch sử về việc khi lòng trắc ẩn được khơi gợi, nguồn lực cộng đồng dường như trở nên vô tận. Ở đó, mọi người cảm thấy đầy đủ, hào phóng và sẵn lòng hỗ trợ lẫn nhau cả về vật chất lẫn tinh thần, ngay trong những hoàn cảnh khó khăn nhất.
Tuy nhiên, chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự đứt gãy diễn ra ngày càng sâu sắc do việc tiền tệ hóa mọi khía cạnh của cuộc sống. Từ sức lao động, tri thức cho đến những giá trị tự nhiên và văn hóa đều bị gắn vào một con số để mua bán. Khi mọi tương tác xã hội đều được định lượng bằng tiền, con người dần rơi vào trạng thái cô lập và cảm giác "khan hiếm giả tạo" thường trực. Chúng ta lo sợ về tương lai, ưu tiên tích trữ cho riêng mình và vô tình cắt đứt những kết nối cộng đồng vốn là một lưới an sinh xã hội (safety net) bền vững nhất. Khi lòng tin bị thay thế bằng các điều khoản hợp đồng khắt khe, những điều luật, và phải dựa vào những “bên thứ ba” để kiểm chứng, văn hóa trao tặng tự nhiên dần lùi xa, nhường chỗ cho sự thiếu thốn, tính toán thiệt hơn, nghi ngờ, thiếu tin tưởng lẫn nhau.
Đứng trước thực trạng đó, Vcil Community mong muốn tái lập lại văn hóa trao tặng trong cộng đồng. Đó là lý do Gift Bank được khởi xướng. Đây không phải là một ngân hàng tài chính thông thường, mà là một “ngân hàng cộng đồng”, một thử nghiệm về cách chúng ta chia sẻ và quản lý nguồn lực cùng nhau.
Gift Bank được vận hành dựa trên hai trụ cột cốt lõi: Văn hóa trao tặng và Cái chung (The Commons).
Về Văn hóa trao tặng: Nguồn quỹ được hình thành hoàn toàn từ sự đóng góp tự nguyện của cộng đồng Hội viên Vcil. Mỗi khoản đóng góp, dù là 5.000 VNĐ, 100.000 VNĐ hay 1.000.000 VNĐ, đều trân quý như nhau, đều đại diện cho món quà của lòng hào phóng, sẻ chia và sự rộng lượng. Ở đây, giá trị không nằm ở con số mà nằm ở tinh thần sẵn lòng sẻ chia khi mình đang có "dư", “có đủ” để nuôi dưỡng một nguồn lực sẵn có cho người đang "thiếu" có thể sử dụng.
Về Cái Chung (The Commons). Đây là khái niệm về những nguồn lực mà cộng đồng có quyền truy cập, sử dụng và hưởng lợi cùng nhau.
Để dễ hình dung, hãy nhìn vào cách các cộng đồng truyền thống quản lý sông ngòi, kênh rạch hay biển cả. Một dòng sông chảy qua ngôi làng không thuộc sở hữu riêng của bất kỳ cá nhân nào (tư hữu), cũng không hoàn toàn thuộc về nhà nước (tài sản công) nhưng vẫn được cộng đồng bảo vệ, giữ gìn. Người dân trong làng cùng nhau đánh bắt cá để sinh tồn, cùng lấy nước để tưới tiêu, nhưng đồng thời họ cũng tự thiết lập những quy ước ngầm: không đánh bắt vào mùa cá đẻ, không xả thải làm ô nhiễm nguồn nước, và cùng nhau nạo vét kênh mương sau mỗi mùa lũ. Dòng sông đó là một ví dụ của "Cái Chung". Tương tự, những cánh rừng cộng đồng hay những bãi biển chung của ngư dân ven biển miền Trung cũng được quản lý dựa trên sự thấu hiểu rằng: nếu mỗi người chỉ biết khai thác cho riêng mình mà không chăm sóc, tài nguyên sẽ kiệt quệ và tất cả đều không thể cùng hưởng lợi từ đó nữa.
Gift Bank chính là một tài sản chung như thế, nhưng dưới hình thái tài chính. Trong hệ thống này, hội viên vừa là người thụ hưởng (khi cần nguồn lực), vừa là người đồng sở hữu có trách nhiệm bảo tồn quỹ. Khi rút tiền từ Gift Bank, một thành viên không chỉ đang nhận hỗ trợ, mà đang tương tác với một "dòng sông tài chính" mà chính họ và những thành viên khác đang cùng giữ gìn. Nếu dòng sông ấy chỉ bị rút cạn mà không có sự bồi đắp hay ý thức giữ gìn, nó sẽ biến mất. Nhưng nếu được vận hành bằng trách nhiệm, sự tin tưởng, hào phóng, nó sẽ trở thành một nguồn lực bền vững, nuôi dưỡng tất cả mọi người qua những mùa "hạn hán" của cuộc đời.
Cơ chế vận hành của Gift Bank được thiết kế dựa trên niềm tin. Để đảm bảo sự thấu hiểu về triết lý cộng đồng, hiện tại chỉ những hội viên Vcil Community tham gia từ 3 tháng trở lên mới có thể sử dụng nguồn lực này.
Bất kỳ thành viên đủ điều kiện nào có nhu cầu đều có thể điền thông tin vào form đăng ký. Đối với những khoản chi lớn hơn 3.000.000 VNĐ trong 1 tháng, thành viên cần giải thích cụ thể lý do sử dụng để cộng đồng hiểu và đồng hành. Tiền sẽ được chuyển vào tài khoản cá nhân trong vòng 1-2 ngày. Ngân hàng hoạt động một cách hữu cơ; những nguyên tắc vận hành không cố định mà có thể được điều chỉnh thông qua tiến trình đối thoại của các thành viên.
Đặc biệt, Gift Bank hoạt động bằng lẽ thường tình (common sense) thay vì những luật lệ khắt khe. Bạn nhận số tiền như một món quà và có quyền chọn: không hoàn trả, hoàn trả một phần, hoàn trả toàn bộ hoặc gửi lại nhiều hơn vào bất kỳ lúc nào bạn cảm thấy sẵn sàng.
Tiền từ gift bank có thể hỗ trợ cho rất nhiều tình huống khác nhau, tùy thuộc vào nhu cầu thực tế của các thành viên. Dưới đây là một vài gợi ý để sử dụng:
- Sử dụng cho mục đích giáo dục và phát triển bản thân.
- Tổ chức các sự kiện cộng đồng ý nghĩa.
- Vận hành hoặc thử nghiệm các dự án kinh doanh, sáng kiến xã hội.
- Chi tiêu cá nhân và hỗ trợ trong các trường hợp khẩn cấp như thất nghiệp hay chữa bệnh.
- Và nhiều cách sử dụng khác tuỳ bạn quyết định!
Để đảm bảo tính minh bạch, tài khoản chung Gift Bank được sao kê hằng tuần và cập nhật công khai tại: [Link sao kê Drive]
Thông qua gift bank, chúng ta không chỉ đang luân chuyển những đồng tiền, mà đang cùng nhau kiến tạo một hệ sinh thái tài chính dựa trên sự thịnh vượng chung, nơi niềm tin và sự tử tế trở thành loại tiền tệ giá trị nhất.
Chủ TK: TRUONG HA ANH VU
STK: 8901012024
Ngân hàng: Techcombank
