[SEP - Việt Nam] Chuyến Đi Học Tập Và Hỗ Trợ Cộng Đồng Thực Hành Triết Lý Kinh Tế Vừa Đủ Tại Nam Trung Bộ Việt Nam (Phần II)

Việc thực hành trên còn được ứng dụng ở cộng đồng Phan Sơn tại rẫy của chị Hương - một cựu học viên khoá SEP diễn ra trong tháng 03 vừa rồi. Với sự góp mặt của rất nhiều dân làng Boon Thóp, mọi người đã hoàn tất con mương chính đi xuyên qua một phần khu đất của chị Hương. Con mương này sẽ thu một lượng nước lớn từ đồi bên cạnh, từ đó phân phối đến các vị trí khác thông qua đường kênh nhỏ hơn. Điều quan trọng trước khi thiết kế một khu vườn, chúng ta cần khảo sát không chỉ thông tin địa lý (hướng gió, lượng mưa, chất đất,...) mà còn phải hiểu bối cảnh kinh tế xã hội của gia chủ (phong tục tập quán, các món ăn truyền thống, giá trị,...). Buổi chia sẻ đã được diễn ra với sự tham gia tích cực và hăng hái từ người dân địa phương.

Tất cả những kiến thức trên không phải được du nhập từ một thể chế xa xôi nào cả. Người dân địa phương đều nhận ra rằng ông bà họ ngày xưa cũng thực hành tương tự như vậy, nhưng với sự phổ biến của các loại hình kỹ nghệ phức tạp, kiến thức này dường như bị rơi vào quên lãng. Do đó, thực hành “Triết lý kinh tế vừa đủ” khuyến khích chúng ta kết nối lại với cội nguồn, với tri thức bản địa và với sự giàu có “đích thực" của chính mình. Sự tự chủ của một cộng đồng bắt nguồn từ sự kết nối sâu sắc với mảnh đất, với con sông và với sinh vật địa phương. Thông qua các buổi chia sẻ và thực hành trên, mọi người được truyền cảm hứng về một lối sống khác dựa trên sự tôn trọng tài nguyên thiên nhiên. Một lối sống nhấn mạnh vào sự “biết đủ", bền vững và có độ chống chịu cao trước ngoại cảnh.

Một thử thách khác của các cộng đồng liên quan đến giáo dục. Tình trạng trẻ em nghỉ học từ sớm và phải đi lao động ở nơi khác rất phổ biến. Trường học theo kiểu chuẩn hoá đồng nhất vừa cắt đứt sự liên kết của người trẻ với cội nguồn vừa càng ngày thiếu tính thực tế. Giáo dục thay thế có thể đưa ra nhiều gợi ý trong việc giải quyết vấn đề này. Đây có thể sẽ là những bước hợp tác tiếp theo giữa VCIL Community và Caritas Phan Thiết, bên cạnh các chương trình đào tạo tập trung vào chuyên môn nông nghiệp bền vững.

👉🏼Chia tay các nhân viên cộng đồng và sơ từ Caritas, cả đoàn hướng đến địa điểm cuối cùng là mảnh đất Phú Yên tươi đẹp. Chúng mình đã có khoảng thời gian tuyệt vời cùng các thành viên từ nhà Cỏ - từng là tiệm tạp hóa refill nho nhỏ ở Sài Gòn hướng đến một lối sống xanh và bền vững được sáng lập bởi chị Võ Phi Yến. Tại đây, bên cạnh việc cố vấn cho gia đình chị Yến thiết kế hệ thống quản trị nước, cả nhóm còn được học cách làm một lò sản xuất than hoạt tính.

Nhờ đặc tính hấp thụ cao, than hoạt tính có rất nhiều ứng dụng trong đời sống hằng ngày: lọc nước, xử lý chất độc khẩn cấp, chăm sóc da,... Than hoạt tính được tạo ra từ việc đốt các nhiên liệu giàu cacbon như gỗ, cành cây, tre ở nhiệt độ cao trong điều kiện yếm khí. Một sản phẩm phụ khác được sinh ra trong quá trình đốt than đó chính là giấm gỗ - được biết tới với hàng loạt các lợi ích như phòng trừ sâu bệnh, cải thiện năng suất cây trồng, cải tạo đất,...

Rời thành phố Sài Gòn sầm uất, chị Yến cùng một số người bạn thân thiết khác chọn thôn Vân Hoà thơ mộng làm nơi định cư. Trên mảnh đất hơn 3000 m2, mọi người mong muốn xây dựng một cuộc sống tự chủ dựa vào vườn. Trong tương lai, nơi đây sẽ là trung tâm học tập với các mô hình mẫu về nông nghiệp tự nhiên. Hiện tại, vườn đang trong giai đoạn tái lập sự cân bằng của hệ sinh thái do quá trình độc canh các loại cây công nghiệp từ người chủ trước. P Boy có kể rằng, lúc mới chuyển về vườn, anh đã ghi chép chi tiết các thực phẩm mình mua hằng ngày từ chợ. Sau đó, anh bắt đầu trồng chính các loại rau củ đó bằng việc đi xin hạt giống từ những người hàng xóm xung quanh. Anh vẫn giữ lại một phần đất trồng keo để có thu nhập từ vườn, một phần khác trồng đa dạng các loại cây và lúa để phục vụ nhu cầu cơ bản của gia đình. Câu chuyện của P Boy có rất nhiều điểm tương đồng với anh chị em nhà Cỏ.

⭐️Mục đích chính của việc thực hành kinh tế vừa đủ đó là tái lập cộng đồng, mà trong đó nông nghiệp tự nhiên chỉ là một trong những công cụ. Tại sao lại không dùng máy móc để đào kênh mương? Tại sao lại phải chia sẻ nguồn nước mình thu hoạch được cho hàng xóm? Tại sao lại phải chia sẻ hoa trái và sức lực mình có cho bạn bè? Đơn giản vì những hành động đó mang mọi người lại với nhau và tạo lập cộng đồng. Hơn 20 năm nay, Mạng lưới nông nghiệp Tự nhiên Thái Lan đã được xây dựng từng bước chậm rãi như vậy. Để mà cho đến nay, mạng lưới có hơn 70 trung tâm học tập và hàng ngàn người thực hành trên khắp Thái Lan. Đây là cách mà chúng ta cùng nhau có thể sống khác đi giữa áp lực của nền kinh tế tư bản đang dần thương mại hoá tất cả mọi thứ.

Để hình thành một cộng đồng cần 3 yếu tố: niềm tin chung, lợi ích chung và mối quan hệ cá nhân. Triết lý kinh tế vừa đủ của nhà vua IX chính là ngọn hải đăng của mạng lưới. Mọi người đến với nhau vì họ cảm thấy được giúp đỡ, được chia sẻ kiến thức làm cho cuộc sống của họ được tự do và hạnh phúc hơn. Những mối quan hệ cá nhân cũng làm người ta cảm thấy thuộc về. Từ đó, tài sản chung được tích cóp ngày càng lớn mạnh. Nước là nguồn tài nguyên quý báu cho sự sống, nên cần được chia sẻ giữa hàng xóm láng giềng với nhau. Tiền bạc cũng được biến từ một thứ mang tính sở hữu cá nhân thành tài sản chung. Toàn bộ nguồn kinh phí dành cho chuyến đi này của đội ngũ Thái Lan được quyên góp thông qua hình thức gây quỹ cộng đồng. Không một ai được trả lương để thực hiện công tác này.

Triết lý kinh tế vừa đủ đưa ra cách nhìn khác về định nghĩa giàu có. Cộng đồng lành tính, nguồn nước sạch, thức ăn mang tính nuôi dưỡng, không khí trong lành, thời gian chất lượng dành cho người thương. Đó chính là biểu hiện của một sự trù phú thật sự. Liệu sự phát triển của chúng ta có đang làm giàu những tài sản đó, hay nó đang ngày càng mai một và nghèo đi?

VCIL Community rất hạnh phúc khi được đồng hành cùng 6 người bạn từ Mạng lưới nông nghiệp tự nhiên Thái Lan và học viện SEP trên chuyến hành trình này. Bên cạnh học hỏi những kiến thức chuyên môn, VCIL Community đã có cơ hội kết nối thân mật với những cá nhân cùng chí hướng trong và ngoài nước. Con/em/mình xin gửi lời cảm ơn đến các tổ chức đối tác Caritas Phan Thiết, Caritas Đà Lạt và nhà Cỏ đã chào đón một cách nồng nhiệt và chia sẻ hết lòng những nguồn lực sẵn có. Sự hào sảng của các anh/chị/em/sơ đã thật sự truyền tải nguyên tắc cốt lõi của Triết lý kinh tế vừa đủ - “Cho đi là nhận lại" (Our loss is our gain).

Sự tận tâm của các anh/chị/cô/chú trong việc gìn giữ “gia tài đích thực” đã nuôi dưỡng các bạn trẻ trong đoàn rất nhiều. VCIL Community hy vọng sẽ được tiếp tục hợp tác và đồng hành cùng các cộng đồng trong hành trình xây dựng một xã hội bền vững và hạnh phúc.

#trietlykinhtevuadu #mabeaung #vcilcommunity #rethinkingdevelopment #communitybuilding

Chương trình đào tạo “Triết lý kinh tế vừa đủ và nông nghiệp tự nhiên” tiếp theo sẽ diễn ra vào ngày 01 - 13 /12/2024.

Đăng ký tại: https://forms.gle/aWR24JJo4w4q7fSA8 https://forms.gle/aWR24JJo4w4q7fSA8

☘️ Ngoài ra, các chương trình khác của VCIL Community đang mở đơn đăng ký bao gồm:

VCIL Travel School 2024 - Ladakh V: Mindful Travel & Sustainable Living, 10/08 - 23/08 năm 2024. Đăng ký tại: https://forms.gle/UUWJ489Tf9WUW2oR9

TÁI TƯỞNG TƯỢNG GIÁO DỤC CÙNG MANISH JAIN: HÀNH TRÌNH TỪ HARVARD, WORLD BANK ĐẾN ĐẠI HỌC NHỮNG NGƯỜI BÀ tại Hội An, 30/08 - 03/09/2024. Đăng Ký tham dự tại: https://forms.gle/m3ziWXWbVM9ZHmZ3A

Thông tin liên hệ và giải đáp thắc mắc:

- Facebook: VCIL Community

- Phone/Zalo/Whatsapp:  +84.918580257 (Trinh) hoặc +84.83243541 (Huy)

- Email: vcil.group@gmail.com hoặc trinh.thai@vcil.education hoặc huy.hoang@vcil.education

‍