[Nếp Mới #6] Hợp Tác Xã Tiêu Dùng Hàn Quốc - Mô Hình Kinh Tế Đại Đoàn Kết Kiến Tạo Giá Trị Xã Hội

NẾP MỚI #6: HỢP TÁC XÃ TIÊU DÙNG HÀN QUỐC - MÔ HÌNH KINH TẾ ĐOÀN KẾT KIẾN TẠO GIÁ TRỊ XÃ HỘI

Trong sự kiện Nếp Mới #6 tháng 9, Vcil Community đã mời cô Yena Lee để chia sẻ về chủ đề Hợp tác xã (HTX) tiêu dùng. Với mong muốn tìm kiếm những con đường thay thế, và đóng góp cho những thay đổi tích cực trong xã hội, cô đã quyết định theo học Bằng thạc sĩ và tiến sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh hợp tác xã (Business Management of Cooperative) tại Đại học Sungkonghoe. Tại đây, cô Yena đã nghiên cứu về các mô hình HTX Hàn Quốc và có những hiểu biết chuyên sâu về mô hình HTX tiêu dùng. Hiện cô cũng là thành viên của HTX Hansalim và ICoop.

‍

Trong sự kiện này, chúng ta đã cùng nhau đi qua những thảo luận về mô hình này:

- Bối cảnh lịch sử dẫn đến sự ra đời của Hợp tác xã tiêu dùng ở Hàn Quốc

- Khuôn khổ pháp lý thúc đẩy sự phát triển của HTX tiêu dùng

- Sự khác nhau giữa các HTX tiêu dùng hàng đầu: Hansalim và iCOOP

- Những khó khăn các HTX gặp phải

- Hỏi đáp về HTX tiêu dùng

Dưới đây là bài viết tổng hợp lại những nội dung chính được chia sẻ trong buổi này.

1. TỔNG QUAN BỐI CẢNH LỊCH SỬ VÀ SỰ HÌNH THÀNH CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ TIÊU DÙNG HÀN QUỐC

Nguồn gốc của các HTX tiêu dùng ở Hàn Quốc liên hệ chặt chẽ với những biến động lịch sử và chính trị ở quốc gia này. Từ những năm 1950, Chiến tranh Triều Tiên nổ ra, gây ra nhiều hậu quả tàn khốc sau cuộc chiến, dẫn đến sự hình thành của hai quốc gia: Triều Tiên và Hàn Quốc. Sau đó, Hàn Quốc trải qua sự phát triển kinh tế thần tốc, nhanh chóng, đẩy mạnh công nghiệp hoá đất nước dưới chế độ độc tài trong suốt thập niên 1960. Sự độc tài này đã thúc đẩy các phong trào dân sự phát triển, cuối cùng, dẫn đến sự ra đời và trưởng thành của phong trào dân chủ vào cuối những năm 1980.

Chính trong thời kì phong trào dân chủ phát triển mạnh mẽ, phong trào hợp tác xã tại Hàn Quốc được thúc đẩy và gắn chặt với các sáng kiến xã hội dân sự. Vào cuối những năm 1980, các hợp tác xã tiêu dùng, điển hình là các HTX tiên phong như Hansalim và Happycoop, ra đời để giải quyết những vấn đề xã hội liên quan đến nông nghiệp trong nước và quyền của người lao động; đặc biệt, các HTX tiêu dùng có liên hệ mật thiết với phong trào nhìn nhận lại và tái định hình vai trò của phụ nữ trong xã hội Hàn Quốc hậu chế độ độc tài.

Có thể thấy, giai đoạn từ 1986 đến 1997 là giai đoạn quan trọng để các HTX tiêu dùng phát triển sau này, khi được đặt nền móng từ sự phát triển mạnh mẽ của tầng lớp trung lưu, sự phát triển mạnh của các phong trào xã hội dân sự, phong trào dân chủ và áp lực mở cửa kinh tế từ toàn cầu hoá. Chính trong giai đoạn này, hai hợp tác xã tiên phong Hansalim (ra đời năm 1986), Happycoop (ra đời năm 1989) được thành lập.

Một trong những rào cản lớn cho sự phát triển bền vững của các HTX trong giai đoạn đầu đó chính là thiếu khung pháp lý phù hợp. Trước năm 1999, các HTX tiêu dùng hoạt động rất khó khăn khi thiếu một pháp nhân đáng tin cậy. Điều này khiến khách hàng thiếu tin tưởng trong một nền kinh tế thị trường. Từ năm 1999, sau một thời gian dài nỗ lực không mệt mỏi để thúc đẩy sự thay đổi khung pháp lý, đạo luật Hợp tác xã (Cooperative Act) đã được thông qua. Sự thay đổi này đã hợp thức hoá sự tồn tại pháp lý của Hợp tác xã, giúp truyền thông về mục đích và trở nên đáng tin cậy hơn đối với khách hàng.

Nền tảng pháp lý này tạo sự ổn định cần thiết để các hợp tác xã ra đời và phát triển.

Trong thời kì đầu, các hợp tác xã đã được vận hành dưới chế độ độc tài với mục đích phục hồi và phát triển kinh tế sau chiến tranh. Chính phủ độc tài lúc đó thúc ép sự phát triển các ngành công nghiệp trọng yếu như quy hoạch đất cho công nghiệp, nông nghiệp hay ngư nghiệp. Tức phong trào HTX ban đầu được vận hành theo hướng top-down (từ trên xuống). Trong khi đó, các HTX tiêu dùng hiện tại được vận hành một cách tự chủ, từ dưới lên (bottom-up), dân chủ và đến từ cấp cơ sở (grassroot). Chúng được khởi xướng và vận hành bởi chính người dân, cho thấy sự khác biệt rõ ràng với các HTX tiền thân trước đó.

Hiện tại, các HTX tiêu dùng được vận hành thông qua hai luật HTX căn bản: luật HTX nói chung và đạo luật HTX tiêu dùng. Đạo luật này tạo nền tảng tin cậy cho sự phát triển ổn định của khoảng 400 hợp tác xã hiện nay tại Hàn Quốc.

Kể từ những năm 1990, phong trào HTX tiêu dùng tại Hàn Quốc bắt đầu phát triển mạnh; đi đầu là 4 HTX tiêu dùng: Hansalim, HappyCoup, Dure và iCOOP. Hiện tại, HappyCoup và Dure không còn phát triển mạnh nữa, chỉ còn Hansalim và iCOOP vẫn đang phát triển tốt. Do đó, trọng tâm của buổi chia sẻ này sẽ tập trung vào Hansalim và iCOOP để tìm hiểu về những điều kiện giúp cho hai HTX này vẫn ổn định đến hiện tại.

2. NHỮNG THÁCH THỨC, KHÓ KHĂN CÁC HTX GẶP PHẢI VÀ GIẢI PHÁP

Như đã chia sẻ từ trên, sự phát triển của HTX bị hạn chế bởi hai thách thức chính: Nền kinh tế thị trường và Hạn chế pháp lý từ chính phủ.

ÁP LỰC TOÀN CẦU HOÁ VÀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐE DỌA SINH KẾ NGƯỜI NÔNG DÂN HỮU CƠ

Trong bối cảnh công nghiệp hoá mạnh mẽ diễn ra, nông nghiệp cũng không thoát khỏi xu hướng đó. Điều này cũng đánh dấu sự dịch chuyển mang tính cấu trúc: từ một xã hội trọng nông nghiệp (agriculture-based), Hàn Quốc đã chuyển hướng sang một xã hội công nghiệp xoay quanh các dịch vụ (service-based); trực tiếp thúc đẩy đô thị hóa nhanh chóng, làm mất đi cấu trúc vốn có của một xã hội nông nghiệp. Nông nghiệp dưới sự thúc đẩy và kiểm soát của chính phủ, đã ưu tiên lối canh tác hàng loạt và gia tăng năng suất.

Cách tiếp cận này phụ thuộc lớn vào việc sử dụng phân bón hoá học và thuốc trừ sâu - những thành tố được cho là quan trọng để thúc đẩy năng suất cây trồng. Lối canh tác này trực tiếp tạo ra các vấn đề về an toàn thực phẩm (food safety problem) và suy thoái môi trường (environmental degradation), dẫn đến những hệ quả như đất bạc màu, ô nhiễm nguồn nước, suy giảm đa dạng sinh học, phá huỷ nền tảng sinh học thiết yếu cho sự phát triển bền vững và dài hạn của nông nghiệp.

Bên cạnh đó, việc công nghiệp hoá nông nghiệp cũng trực tiếp tạo tác động tiêu cực lên nông dân, những người bị động và dễ tổn thương trong nền kinh tế thị trường. Thông thường, thương lái và các bên trung gian sẽ là người kiểm soát các kênh phân phối. Điều này có nghĩa là giá cả được trả người tiêu dùng trả thường cao hơn giá thực tế được thu mua từ nông dân, dẫn đến một thực tế: sự không công bằng trong việc phân chia lợi nhuận. Ngoài ra, nông dân không kiểm soát được thị trường, do đó khi mất giá, họ là người dễ bị tổn thương nhất, khiến cho nông dân trở thành nghề nghiệp bấp bênh.

Mặt tích cực là quá trình này giúp người tiêu dùng có được nguồn cung cấp dồi dào với giá cả phải chăng; giá cả thấp cũng đến từ việc loại bỏ các quy định thị trường (market deregulation) của chính phủ. Tuy nhiên, hậu quả của cách tiếp cận này đã xoá nhoà những lợi ích ngắn hạn của công nghiệp hoá nông nghiệp. Hệ quả trực tiếp đó là nông dân nhỏ lẻ không thể cạnh tranh với hàng hoá sản xuất công nghiệp, hàng nhập khẩu giá rẻ. Trực tiếp dẫn đến sự phá huỷ những nền tảng căn bản của các cộng đồng địa phương.

Trước bối cảnh đó, Hansalim, thành lập năm 1986, là hợp tác xã tiên phong phản ứng trước áp lực toàn cầu hoá, để bảo vệ nông nghiệp hữu cơ. Hansalim chủ trương thúc đẩy phong trào “Save Farming, Save Life” - Cứu nông nghiệp, cứu sự sống” như là một giải pháp căn cơ cho các vấn đề hiện hữu. Hành động thực tế của Hansalim đó là thiết lập mô hình thương mại trực tiếp giữa nông dân và người tiêu dùng thành thị, loại bỏ trung gian để bảo vệ sản phẩm hữu cơ và sinh kế của nông dân. Họ chủ trương loại bỏ các bên trung gian vì đây là lí do làm gia tăng chi phí các sản phẩm tiêu dùng nông nghiệp; đồng thời tránh sự phụ thuộc vào thị trường và các bên trung gian. Điều này giúp xây dựng mối liên hệ mật thiết, sự thấu hiểu và kết nối giữa người tiêu dùng và nhà sản xuất (nông dân).

Thay đổi nhỏ trên ngay lập tức giải quyết được các vấn đề hiện hữu do thị trường: giá cả ổn định, nông dân được đảm bảo sinh kế, người tiêu dùng sản phẩm hữu cơ với giá phải chăng, sinh thái và môi trường được tái tạo, cộng đồng chống chịu tốt trước biến động của thị trường.

Cửa hàng gạo đầu tiên ở Seoul năm 1987 đã khởi đầu cho sự phát triển thành mạng lưới hơn 200 cửa hàng trên toàn quốc của Hansalim. Dần dần, các sản phẩm trở nên đa dạng hơn, mở rộng sang các sản phẩm thân thiện với môi trường, sản phẩm hữu cơ và các sản phẩm được sản xuất đảm bảo các yếu tố về sinh thái, xã hội (social economy).

Tác động của HTX Hansalim không hề nhỏ, cô Yena Lee chia sẻ rằng phong trào này đã thực sự thúc đẩy phong trào phát triển nông nghiệp hữu cơ, phổ biến mạnh mẽ lối sống chú trọng hạnh phúc (wellbeing lifestyle) và chuyển đổi hệ thống thực phẩm sang hướng lành tính hơn ở Hàn Quốc.

RÀO CẢN PHÁP LÝ TỪ NHÀ NƯỚC HẠN CHẾ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA HỢP TÁC XÃ

Những hạn chế mà phong trào hợp tác xã tiêu dùng Hàn Quốc phải đối mặt từ phía nhà nước được thể hiện qua ba khía cạnh chính: quản trị từ trên xuống, sự thiếu vắng và giới hạn của khuôn khổ pháp lý, cùng với sự thiếu tin cậy vào chất lượng sản phẩm.

Ban đầu, các hợp tác xã được vận hành từ trên xuống (top-down), nghĩa là các HTX được vận hành, quản lý bởi chính phủ. Dưới chế độ độc tài, các HTX trở thành một công cụ phát triển kinh tế, phát triển công nghiệp để khôi phục đất nước sau chiến tranh; do đó các quyết định, định hướng của HTX đều phải phục vụ cho mục đích tái thiết đó.

Hậu thời kì độc tài, Hàn Quốc được dân chủ hoá, các tổ chức dân sự từ cấp cơ sở (bottom-up), gắn liền với phong trào nông dân và lao động phát triển mạnh. Đây chính là những cái nôi để HTX cấp tiến ra đời. Các hợp tác xã tiêu dùng hiện nay được ra đời, vận hành bởi cộng đồng, do cộng đồng và vì cộng đồng; Do đó, các hợp tác xã mới sẽ mang tính dân chủ và tự chủ cao.

Thách thức thứ hai đến từ khía cạnh pháp lý. Có thể nói, đây là rào cản lớn nhất trong thời kì đầu HTX vận hành khi thiếu vắng một hệ thống pháp lý phù hợp, khiến các hợp tác xã không có có được tư cách pháp nhân phù hợp và sự tin cậy trên thị trường.

Để giải quyết khó khăn trên, các HTX đã thúc đẩy sự cải tiến luật, dẫn đến việc Đạo luật Hợp tác xã Tiêu dùng (Consumer Co-operative Act) được ban hành vào năm 1999, chính thức cấp cho HTX tiêu dùng với tư cách pháp nhân là tổ chức phi lợi nhuận. Tuy nhiên, luận này vẫn có hạn chế pháp lý khi chỉ cho phép các HTX bán nông sản hữu cơ, cản trở việc đa dạng hóa kinh doanh. Do đó, các HTX tiếp tục yêu cầu sửa đổi luật và đã thành công. Năm 2010, Đạo luật Hợp tác xã Tiêu dùng được sửa đổi, loại bỏ hạn chế này, cho phép họ đa dạng hóa sang hàng hóa thiết yếu hàng ngày.

Về vấn đề chất lượng, để đảm bảo và chủ động trong việc kiểm soát các sản phẩm, các hợp tác xã đã tự xây dựng hệ thống Chứng nhận riêng và thiết lập hệ thống sản xuất và cơ sở vật chất riêng (như iCOOP), tạo ra sự tin cậy cho thành viên. Cuối cùng, Luật Khung về Hợp tác xã (Framework Act on Co-operative) năm 2012 đã mở rộng thêm các mô hình kinh doanh có tư cách pháp nhân là công ty lợi nhuận; điều này mang lại nhiều mô hình kinh doanh và sự linh hoạt cho các HTX hơn.

3. ĐIỂM GIỐNG VÀ KHÁC NHAU CỦA HANSALIM & ICOOP

Hai cái tên tiêu biểu, Hansalim và iCOOP, không chỉ đại diện cho hai thế hệ hợp tác xã khác nhau, mà còn cho hai hướng tiếp cận riêng trong hành trình xây dựng một nền kinh tế đoàn kết có đạo đức và hướng đến cộng đồng.

HANSALIM - TẬP TRUNG VÀO NGƯỜI NÔNG DÂN & BẢO TỒN SINH THÁI

Khi nói đến HTX tiêu dùng, Hasalim phải là cái tên được nhắc đến đầu tiên, khi là HTX tiên phong ra đời năm 1986. Hansalim ra đời trong bối cảnh Hàn Quốc công nghiệp hóa mạnh mẽ khiến nông nghiệp truyền thống bị thu hẹp, đất đai và nguồn thực phẩm chịu ô nhiễm nặng. Những người nông dân, trí thức và nhà hoạt động xã hội bắt đầu tìm kiếm một mô hình thay thế để bảo vệ sự sống – không chỉ của con người, mà của đất, nước, và sinh thái.

Tên gọi “Hansalim (한살림)” có nghĩa là “tôn trọng và nuôi dưỡng sự sống.”
Phong trào được khởi xướng bởi nhà xã hội học Kim Ji-ha cùng các nhà hoạt động môi trường, với tầm nhìn: “Người sản xuất và người tiêu dùng cùng gìn giữ sự sống qua thực phẩm.”

Từ đó, Hansalim phát triển như một phong trào hợp tác nông dân – tiêu dùng (producer–consumer movement). Hansalim thúc đẩy thương mại sản phẩm hữu trực tiếp giữa người tiêu dùng thành thị và nhà sản xuất ở nông thôn. Cụ thể, người nông dân sẽ bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, người nông dân sẽ nhận lại 76% giá bán cho khách hàng. Điều này giúp gia tăng thu nhập cho người nông dân và đảm bảo sinh kế cho họ.

Thành công của Hansalim đó là nuôi dưỡng mối liên hệ thân thiết giữa người tiêu dùng và nông dân. Họ cho rằng “Nông dân có trách nhiệm đảm bảo sức khoẻ cho người tiêu dùng, còn người tiêu dùng đảm bảo sinh kế cho người nông dân.” Để tạo nên mối quan hệ thân thiết này, các chuyến ghé thăm các nông trại thường xuyên được tổ chức, lúc này thực phẩm không chỉ “từ nông trại đến bàn ăn”, mà còn “xuất hiện thêm khuôn mặt” nữa - đó chính là những người nông dân hằng ngày chăm lo cho bữa ăn của họ.

Các hoạt động Hansalim không tập trung vào marketing hay thương mại hoá. Họ tập trung vào việc thúc đẩy sự hiểu biết và hành động để phát triển nông nghiệp hữu cơ, tăng cường tự chủ thực phẩm, tiêu dùng địa phương; đặc biệt họ chú trọng thúc đẩy sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách tuần hoàn như là một giải pháp bền vững để phát triển nông nghiệp.

Có thể thấy, hoạt động của Hansalim hướng đến sinh thái và bảo vệ sinh kế cho người nông dân.

Đến năm 2024, Hansalim có hơn 946.000 thành viên và 235 cửa hàng khắp Hàn Quốc – minh chứng cho một phong trào kinh tế xã hội lớn mạnh, nhưng vẫn giữ tinh thần gốc: sống hài hòa cùng sự sống. (số liệu được cung cấp bởi cô Yena).

THAM KHẢO: https://orgprints.dk/id/eprint/24218/7/24218.pdf

iCOOP - BẮT ĐẦU TỪ KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH VÀ Ý THỨC TIÊU DÙNG

Sau khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, Hàn Quốc gặp phải tình trạng thất nghiệp hàng loạt, suy giảm an sinh xã hội, dẫn đến tình trạng khủng hoảng. Trong bối cảnh ấy, phong trào lao động – vốn đã hình thành từ thập niên 1980 với mục tiêu bảo vệ quyền lợi người lao động – bắt đầu tìm kiếm những giải pháp mang tính thực tiễn, dân chủ và từ cấp cơ sở thay vì chỉ đấu tranh đòi quyền lợi.

Nhiều công nhân, giáo viên, nhân viên văn phòng và các nhóm hoạt động xã hội bắt đầu lập ra các hợp tác xã tiêu dùng nhỏ, nhằm tự đảm bảo nhu yếu phẩm an toàn, giá hợp lý.

Từ các nhóm cơ sở đó, đến năm 1997, phong trào hợp tác xã tiêu dùng được hợp nhất thành iCOOP Korea. Khác với Hansalim – vốn nhấn mạnh “sự sống” và “nông nghiệp sinh thái”, iCOOP khởi đầu như một phong trào xã hội – kinh tế hướng đến an sinh, công bằng, và chăm sóc hạnh phúc & sức khoẻ con người.

Từ đó, iCOOP hình thành với giá trị trung tâm là Ethical consumption (tiêu dùng có đạo đức), và sau này mở rộng thành Lifecare Movement (chăm sóc đời sống và phúc lợi) – hướng đến một đời sống khỏe mạnh và công bằng.

Ban đầu, iCOOP chỉ là một liên đoàn nhỏ, nhưng sau đó đã phát triển nhanh chóng thành một hệ thống hợp tác xã tiêu dùng lớn (hay còn gọi là liên đoàn hợp tác xã - cooperative federation) với 298.848 thành viên (2023) và 247 cửa hàng Natural Dream trên toàn quốc (số liệu cung cấp bởi cô Yena).

iCOOP xây dựng không chỉ chuỗi phân phối sản phẩm hữu cơ, mà cả hệ thống trường học, bệnh viện, và nhà ở dành cho thành viên hợp tác xã – đây chính là cách tiếp cận lifecare economy - một nền kinh tế xoay quanh chăm sóc sức khỏe toàn diện cho thành viên.

Dù có sự khác biệt trong triết lý và đối tượng chính hướng đến, Hansalim và iCOOP vẫn vận hành dựa trên kiến tạo một nền thương mại trực tiếp cung cấp các sản phẩm hữu cơ từ nhà sản xuất đến trực tiếp người tiêu dùng.

Có một khác biệt trong mô hình sản xuất đó là iCOOP hiện nay đã xây dựng 2 tổ hợp sản xuất, kho bãi và bắt đầu kí hợp đồng với các nhà sản xuất nhỏ lẻ; sau khi thành phẩm được làm ra tại địa phương, các sản phẩm sẽ được chuyển đến các tổ hợp sản xuất để dán nhãn iCOOP và bán lại cho người tiêu dùng.

Về số lượng thành viên HTX, trong khi iCOOP chỉ có gần 300.000 thành viên, thì Hansalim đã phát triển với hơn 946.000 thành viên. Sự khác biệt lớn này nằm ở lịch sử hình thành và phát triển của hai HTX. Hansalim đã ra đời trước iCOOP hơn 10 năm. Và con số gia tăng thành viên của Hansalim được tăng tiến theo từng năm, trong khi đó số lượng thành viên của iCOOP khá ổn định.

4. NHỮNG SỰ KHÁC BIỆT GIỮA HANSALIM VÀ ICOOP

SỰ KHÁC BIỆT VỀ ĐỊNH HƯỚNG & GIÁ TRỊ CỐT LÕI

Một trong những điểm khác biệt rõ nét nhất giữa hai hợp tác xã tiêu dùng lớn của Hàn Quốc – Hansalim và iCOOP – nằm ở giá trị nền tảng và mục tiêu hoạt động của họ.

Hansalim được hình thành trên triết lý “bảo tồn và nuôi dưỡng mọi sự sống”. Với họ, hợp tác xã không đơn thuần là kênh phân phối hàng hóa, mà là một phong trào đạo đức – sinh thái nhằm khôi phục mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên. Chính vì vậy, Hansalim tập trung mạnh vào việc kết nối trực tiếp với nông dân địa phương, ưu tiên sản phẩm nội địa và hạn chế tối đa hoạt động thương mại xuyên biên giới.

Ngược lại, iCOOP lại mang trong mình một xuất phát điểm khác – đó là phong trào lao động và tiêu dùng có đạo đức. Được thành lập sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, iCOOP đặt trọng tâm vào việc thực hành tiêu dùng vì phúc lợi xã hội và công bằng toàn cầu. Họ nhanh chóng trở thành một trong những tổ chức tiên phong của Hàn Quốc trong việc thúc đẩy phong trào Fair Trade (thương mại công bằng), nhập khẩu và phân phối các sản phẩm có chứng nhận công bằng như cà phê, đường, ca cao hay chuối. Tuy nhiên, iCOOP chỉ xem các sản phẩm Fair Trade là bổ sung cho sản phẩm nội địa, cụ thể là các mặt hàng “không sản xuất được trong nước hoặc tỷ lệ tự cung trong nước rất thấp” được nhập khẩu qua Fair Trade.

Đối với iCOOP, “đạo đức tiêu dùng” không chỉ giới hạn trong phạm vi quốc gia, mà là trách nhiệm liên đới giữa người tiêu dùng Hàn Quốc và những cộng đồng sản xuất nhỏ ở các nước đang phát triển.

[Nguồn: trang 22, iCOOP KOREA 2011 Annual Report] https://icoop.coop/wp-content/uploads/2016/08/2011_en.pdf

Sự khác biệt này phản ánh hai hướng tiếp cận khác nhau đối với đạo đức trong tiêu dùng. Hansalim hướng đến đạo đức nội địa và sinh thái học, nhấn mạnh sự tự chủ và mối liên hệ bền vững giữa người dân và đất đai, nên họ không tham gia tích cực trong phong trào fair trade. Trong khi đó, iCOOP đại diện cho đạo đức tiêu dùng toàn cầu, nơi hành động của người tiêu dùng trở thành phương tiện tạo ra công bằng xã hội xuyên biên giới.

Tuy nhiên, ranh giới giữa hai hướng tiếp cận này không hoàn toàn cố định. Theo thời gian, trước nhu cầu ngày càng đa dạng của thành viên, Hansalim cũng bắt đầu phân phối một số sản phẩm nhập khẩu có chứng nhận Fair Trade – như đường, nhưng luôn giữ nguyên nguyên tắc chỉ nhập khi thật sự cần thiết và không thể sản xuất trong nước.

SỰ KHÁC BIỆT VỀ MÔ HÌNH TÀI CHÍNH

Cả Hansalim và iCOOP đều là liên đoàn hợp tác xã tiêu dùng. Điều này có nghĩa là trong mỗi liên đoàn sẽ bao gồm nhiều hợp tác xã thành viên (hoặc hợp tác xã con) trải rộng khắp Hàn Quốc.

Về cơ cấu tài chính:

• Các hợp tác xã thành viên thường tạo ra doanh thu chủ yếu từ việc bán các sản phẩm địa phương của chính họ cho người tiêu dùng trong khu vực. Phần lợi nhuận bán lẻ này được dùng để duy trì hoạt động của hợp tác xã địa phương, bao gồm các chi phí vận hành, tổ chức sự kiện cho thành viên, hoặc phát triển chuỗi cung ứng ngắn.
• Trong khi đó, liên đoàn hợp tác xã trung ương chịu trách nhiệm điều phối và quản lý hệ thống hậu cần (logistics) – tức là phân phối hàng hóa giữa các hợp tác xã thành viên, đảm bảo dòng sản phẩm được lưu chuyển thống nhất trong toàn hệ thống. Doanh thu của liên đoàn thường đến từ phí vận chuyển, phí phân phối, hoặc các khoản chiết khấu quản lý nội bộ giữa các hợp tác xã.

Nguồn thu chính của Liên đoàn Hansalim đến từ phí dịch vụ phân phối (commission on distribution), còn các HTX thành viên thì thu nhập đến từ biên lợi nhuận bán lẻ (retail margin) tại các hợp tác xã địa phương.

Trong khi đó, Nguồn thu chính của Liên đoàn iCOOP đến từ phí dịch vụ phân phối (commission on distribution) và phí thành viên hàng tháng (monthly membership dues) từ các HTX thành viên thuộc liên đoàn. Còn các HTX thành viên thì thu nhập đến phí thành viên hàng tháng (monthly membership dues) từ thành viên và 3% lợi nhuận tại các cửa hàng bán lẻ.

Về cơ chế thành viên, cả Hansalim và iCOOP đều yêu cầu người tiêu dùng đóng một khoản phí gia nhập ban đầu để trở thành thành viên của hợp tác xã. Tuy nhiên, cấu trúc đóng góp của hai hệ thống có sự khác biệt đáng kể.

• Hansalim chủ yếu thu phí gia nhập trọn đời (one-time joining fee) và không yêu cầu phí thành viên hàng tháng. Sau khi gia nhập, thành viên có thể mua sản phẩm tại các cửa hàng trực thuộc hợp tác xã với mức giá thống nhất.
• iCOOP áp dụng cơ chế đóng phí thành viên hàng tháng (monthly membership dues) bên cạnh phí gia nhập. Khoản phí này được dùng để duy trì hoạt động của liên đoàn, hỗ trợ quỹ phát triển cộng đồng, và tái đầu tư vào chuỗi phân phối.

Về giá bán, Hansalim duy trì cơ chế niêm yết một giá đồng bộ (single pricing) hoặc niêm yết giá theo mùa (seasonal pricing), giúp ổn định thu nhập cho nông dân và đảm bảo khả năng tiếp cận thực phẩm an toàn cho người tiêu dùng.

Đến nay, hệ thống Hansalim có 2.745 nhà sản xuất được tổ chức trong 103 cộng đồng nông dân, tập trung vào xây dựng môi trường nông nghiệp bền vững và chuyên môn hóa sản phẩm.

Khác với Hansalim, iCOOP áp dụng mô hình giá kép (dual pricing). Giá có thể khác nhau giữa thành viên đóng phí hàng tháng và khách hàng thông thường, qua đó khuyến khích sự tham gia lâu dài và chia sẻ rủi ro giữa các thành viên.

Ngoài ra, họ còn vận hành các quỹ như “member-loan for pre-purchase of domestic grains” (tạm dịch: quỹ cho vay từ thành viên để đặt mua ngũ cốc nội địa"), cho phép thành viên đóng góp tài chính để ứng vốn trước cho người sản xuất — một hình thức giúp bảo đảm cung ứng và hỗ trợ nông dân trong mùa vụ.

iCOOP hiện có 2.673 nhà sản xuất để cung cấp cho các thành viên & người tiêu dùng.

HỆ THỐNG CHỨNG NHẬN RIÊNG

Hệ thống chứng nhận và tiêu chuẩn thực phẩm của iCOOP và Natural Dream

Để bảo đảm niềm tin của xã viên, iCOOP đã xây dựng một hệ thống chứng nhận và kiểm định nội bộ mang tính độc lập, nhằm quản lý chất lượng sản phẩm từ khâu sản xuất đến phân phối.

iCOOP sở hữu hệ thống chứng nhận nội bộ – 아이쿱인증센터 (iCOOP Certification Center) – chịu trách nhiệm quản lý hệ thống này. Theo báo cáo năm 2018, trung tâm đã tiến hành 16.442 lượt kiểm nghiệm trên các loại sản phẩm nông nghiệp, đất, thực phẩm gia súc, thủy sản, sản phẩm chế biến và các nguyên liệu sản xuất.

[SAPENet Annual Report 2018:

https://icoop.coop/wp-content/uploads/2019/07/2018-SAPENet-ANNUAL-REPORTFinal.pdf?utm_source=chatgpt.com ]

Tất cả sản phẩm iCOOP Net đều được kiểm tra về dư lượng thuốc trừ sâu, phóng xạ, kháng sinh, GMO, v.v.

https://icoop.coop/wp-content/uploads/2018/05/2017iCOOP-NetER.pdf?utm_source=chatgpt.com

iCOOP cũng tự thu mẫu (sampling) từ các nguồn sản xuất và gửi đến các cơ quan kiểm nghiệm được chính phủ công nhận. https://icoopfood.or.kr/food.html

Trước đây, hệ thống chứng nhận này từng là niềm tự hào và là đặc trưng nổi bật của iCOOP, gắn liền với khẩu hiệu “From Ethical Consumption to Life Care Movement” – từ tiêu dùng có đạo đức đến phong trào chăm sóc và chữa lành cuộc sống. Tuy nhiên, trong giai đoạn gần đây, iCOOP đã chuyển hướng chiến lược: họ không còn nhấn mạnh vào hệ thống chứng nhận riêng, mà thay vào đó, tập trung phát triển thương hiệu Natural Dream như một mô hình tiêu chuẩn mới cho thực phẩm và lối sống lành mạnh.

Natural Dream không chỉ là một tiêu chuẩn mà còn là một hệ thống thương hiệu tích hợp, bao gồm ba dòng sản phẩm chủ đạo. Healing Food tập trung vào các loại thực phẩm chứa hoạt chất tự nhiên (phytochemicals), giúp loại bỏ nguy cơ sinh ung thư trong quá trình chế biến và giảm bớt các yếu tố gây hại trong dinh dưỡng. Eco-friendly & Organic Food hướng tới sản phẩm hữu cơ, được sản xuất dưới sự quản lý nghiêm ngặt của Natural Dream và được chứng nhận theo quy chuẩn pháp lý quốc gia. Cuối cùng, Yummy Yummy là dòng sản phẩm dành cho trẻ em và gia đình, chú trọng cả hương vị lẫn sự an toàn, giảm thiểu nguy cơ ung thư và ô nhiễm thực phẩm.

‍