Blog

[Hàn Quốc] Vén Bức Màn Hàn Quốc: Tăng Trường Thần Kỳ, Những Mặt Đối Lập Và Giải Pháp Từ Cộng Đồng

Một con đường sầm uất tại chợ địa phương ở thủ đô Seoul

☘️ Chương trình học tập “VCIL Travel School 2023 - Hàn Quốc: Từ kỳ tích sông Hán đến những con đường thay thế” diễn ra tại Hàn Quốc từ ngày 8 đến ngày 18 tháng 10 năm 2023 đã kết thúc thành công tốt đẹp. Chương trình có tham gia của nhiều thành viên đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau, từ người làm nông nghiệp hữu cơ, doanh nhân, nhân viên bán hàng, đến lãnh đạo tổ chức phi chính phủ địa phương và giảng viên đại học.

Cùng nhau, họ đã hòa mình vào văn hóa và xã hội Hàn Quốc, để tìm kiếm câu trả lời cho những thắc mắc của riêng mình về Hàn Quốc, thông qua các chuyến đi thực tế, tự trải nghiệm và thảo luận với các chuyên gia hay nhà nghiên cứu. Các bạn cũng có cơ hội tương tác với cộng đồng địa phương, từ người già đến những người trẻ tuổi Hàn Quốc để có được những trải nghiệm chân thực nhất về Xứ sở Kim chi. Chương trình không chỉ mang đến cơ hội khám phá Hàn Quốc trong mùa thu tuyệt đẹp ở cố đô Gyeongju, thành phố cảng Busan hay khu phố sầm uất ở Seoul; mà còn tạo cơ hội để người tham gia kết nối với nhau, với các tổ chức, cá nhân và cộng đồng ở Hàn Quốc. Trong suốt 11 ngày, các bạn đã được trải nghiệm cuộc sống như người dân địa phương, cùng chia sẻ bữa ăn, nấu ăn, sinh hoạt, làm việc và trò chuyện với nhau.

I. TÌM HIỂU VỀ BỐI CẢNH KINH TẾ, XÃ HỘI, CHÍNH TRỊ VÀ VĂN HÓA CỦA HÀN QUỐC

Trong những ngày đầu tiên của chương trình, chúng tôi đã dành thời gian tìm hiểu về bối cảnh xã hội Hàn Quốc và những vấn đề mà đất nước này đang phải đối mặt qua nhiều trải nghiệm khác nhau.

Chúng tôi bắt đầu bằng chuyến đi dạo xung quanh thủ đô Seoul của Hàn Quốc. Điều này cho phép chúng tôi làm quen với thành phố này trong ngày đầu tiên, đồng thời đây cũng là cơ hội để chúng tôi quan sát và trải nghiệm về thiết kế cảnh quan đô thị ở Seoul. Điểm dừng chân đầu tiên của chúng tôi là Dongdaemun Design Plaza (DDP), một trung tâm mang tính biểu tượng được thiết kế bởi cô Zaha Hadid, người được mệnh danh là "Nữ hoàng của những đường cong". DDP đóng vai trò là trung tâm sáng tạo và đổi mới, khiến nơi đây trở thành điểm tham quan không thể bỏ qua ở Seoul.

Khi tản bộ dọc theo Dòng suối Cheonggyecheon, chúng tôi được dịp tìm hiểu sâu hơn về câu chuyện đầy cảm hứng về sự hồi sinh của nó. Trước đây, con suối Cheonggyecheon đã bị lấp đi để xây dựng các dự án phát triển cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên vì sự phát triển quá nhanh của thành phố gây ô nhiễm môi trường và mất cảnh quan đô thị, các dự án cải tạo đô thị lần lượt ra đời. Dự án cải tạo và hồi sinh dòng suối là một trong những điểm nhấn của phong trào này, và con suối đã trở thành một không gian công cộng bền vững, giải quyết các mối lo ngại về môi trường và giao thông.

Sau đó, chúng tôi tiếp tục tham quan Cảnh Phúc Cung hùng vĩ, biểu tượng nổi tiếng và một trong những di sản lịch sử nổi bật của Hàn Quốc. Nằm ở trung tâm Seoul, cung điện hoàng gia này mang đến cái nhìn thoáng qua về quá khứ huy hoàng của quốc gia này.

Ngoài ra, tại Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại và Hiện Đại Quốc gia (National Museum of Modern and Contemporary Art), chúng tôi có dịp hòa mình vào thế giới nghệ thuật đương đại và lịch sử hiện đại của Hàn Quốc. Tại đây, chúng tôi đã tìm hiểu về các sự kiện lớn đã xảy ra trong lịch sử Hàn Quốc và cách những sự kiện này định hình xã hội Hàn Quốc ngày nay như thế nào, đặc biệt là tìm hiểu về làn sóng Hàn Lưu (hay làn sóng Hàn Quốc - Korean wave) và sự phát triển thần kỳ mang tên "Kỳ tích sông Hán".

Chụp ảnh lưu niệm bên bờ sông Hán - biểu tượng của sự phát triển và cũng là nỗi ám ảnh của người dân Seoul khi rất nhiều ca tự tử diễn ra ở đây

Để hiểu rõ hơn về sự phát triển của Hàn Quốc, chúng tôi đã tham dự buổi thuyết trình do nhà nghiên cứu Mark Whitaker dẫn dắt, nơi chúng tôi được học về sự thành công của mô hình phát triển Hàn Quốc và phân tích mô hình này trên nhiều khía cạnh khác nhau: các sự kiện lịch sử góp phần phát triển và thành công của Hàn Quốc, nền tảng tiến bộ công nghệ từ những năm 80 đến nay, hành trình đi đến kì tích sông Hán, các phong trào dân chủ và chế độ độc tài ở Hàn Quốc, sức mạnh mềm và sự phát triển của Hàn Quốc ảnh hưởng đến các nền văn hóa khác như thế nào, liệu sự phát triển của nước này có phải là một hình mẫu lý tưởng để tìm hiểu hay không, v.v.

Ngoài ra, chúng tôi còn đi đến những con phố sôi động ở Gangnam, một khu vực giàu có và phát triển nhất Hàn Quốc - là ước mơ của mọi người dân ở xứ sở Kim Chi, qua sự giới thiệu của một bạn trẻ địa phương. Anh bạn đã giúp chúng tôi khám phá các khía cạnh ít được biết đến của Hàn Quốc, từ hệ thống giáo dục có tính cạnh tranh cao, vấn đề giá nhà ở cực kì mắc mỏ, tỷ lệ sinh thấp nhất thế giới và văn hóa phẫu thuật thẩm mỹ của người Hàn. Những trải nghiệm và các cuộc đối thoại trực tiếp với bạn trẻ này đã giúp chúng tôi hiểu hơn và cảm nhận rõ các vấn đề nhiều mặt mà xã hội Hàn Quốc hiện đại phải đối mặt.

Một vấn đề khác khiến người dân Hàn Quốc đau đầu đó là chiến tranh và chia cắt trên bán đảo Triều Tiên. Để hiểu hơn về vấn đề này, chúng tôi đã cùng chú Lee, giám đốc của Tổ chức Hòa bình (Peace Foundation) đến Đài quan sát Thống nhất Odusan, nơi chúng tôi được chứng kiến toàn cảnh Khu phi quân sự Triều Tiên (DMZ) và từ đây, chúng tôi có thể nhìn thấy Triều Tiên phía bên kia sông. Chú Lee đã chia sẻ về bối cảnh lịch sử của Chiến tranh Triều Tiên và những hậu quả lâu dài của nó. Đài quan sát này đóng vai trò như một lời nhắc nhở sâu sắc về những căng thẳng và sự chia cắt đang diễn ra giữa hai miền bán đảo Triều Tiên. Chuyến đi đã cung cấp cho chúng tôi hiểu biết về những sự kiện quan trọng, những cuộc đấu tranh và khát vọng và mong muốn thống nhất của người dân Hàn Quốc.

Ngắm nhìn Triều Tiên từ đài quan sát Odusan

II. NHỮNG SÁNG KIẾN, PHONG TRÀO DÂN SỰ NHẰM GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI Ở HÀN QUỐC

Những cuộc gặp gỡ trên đã giúp chúng tôi có được cái nhìn tổng quan về xã hội Hàn Quốc cũng như những vấn đề mà quốc gia này đang gặp phải. Tiếp theo, chúng tôi khởi hành một hành trình khác để tham quan nhiều sáng kiến và phong trào dân sự nhằm giải quyết những vấn đề đang nổi lên ở xứ sở Kim chi này.

Sáng kiến đầu tiên chúng tôi được trải nghiệm đó chính là không gian sống chung Mangrove Dongdaemun (Mangrove Dongdaemun co-living space). Sự ra đời của Mangrove Dongdeamun là một giải pháp đáng chú ý trước những thách thức về nhà ở của Hàn Quốc. Trong thời gian lưu trú 4 ngày ở Seoul, chúng tôi hòa mình vào một lối sống đặc biệt của dự án này, nơi nhiều cá nhân chia sẻ một không gian sống chung. Cơ sở này cung cấp một loạt tiện nghi, bao gồm phòng làm việc chung, phòng giặt sấy, phòng tập thể dục và thư viện, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống hàng ngày. Sáng kiến này không chỉ tiết giảm chi phí mà còn giúp tiết kiệm năng lượng, tạo dựng một môi trường nơi mọi người có thể cùng chung sống để xây dựng một lối sống năng động và lành mạnh.

Ngoài ra, chúng tôi có vinh dự được đến thăm Phòng thí nghiệm Seoul của Học viện Mondragon ( Mondragon Team Academy Seoul Lab - MTASL), một trường đại học thay thế thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp ở Hàn Quốc. MTASL đã giới thiệu cho chúng tôi một cách tiếp cận giáo dục sáng tạo nhằm giải quyết những thách thức do hệ thống giáo dục hiện tại ở Hàn Quốc đặt ra (quá cạnh tranh, tỷ lệ tự tử cao, thất nghiệp, v.v.). Chúng tôi rất ấn tượng cách trường đại học thay thế này trao quyền cho sinh viên, thúc đẩy sự sáng tạo, hợp tác và khơi dậy tinh thần khởi nghiệp và dấn thân. Thay vì thụ động và chờ đợi việc làm, MTASL cung cấp bối cảnh để sinh viên học hỏi và thực hiện tinh thần kinh doanh, đồng thời khuyến khích họ khởi sự và điều hành doanh nghiệp của riêng mình.

Hành trình của chúng tôi cũng đưa chúng tôi đến Thư viện Neutinamu, một thư viện cộng đồng nằm ở Suji, Yongin, Hàn Quốc. Thư viện này nổi bật với cách tiếp cận lấy cộng đồng làm trung tâm, do đó, đây không chỉ là nơi lưu trữ sách mà còn là một nỗ lực xã hội để mang mọi người lại với nhau. Điều đặc biệt ở thư viện này là Neutinamu vận hành hoàn toàn độc lập, và dựa vào sự đóng góp trực tiếp từ người dân địa phương, với hơn 500 cá nhân đã tham gia đóng góp bằng nhiều cách khác nhau: tình nguyện, quyên góp tiền hàng tháng. Thư viện Neutinamu đã thay đổi định hình lại khái niệm về thư viện, và cách nó vận hành, thúc đẩy việc học tập và phát triển cho tất cả mọi người. Trong chuyến thăm, chúng tôi không chỉ khám phá thư viện mà còn có vinh dự được trò chuyện với người sáng lập thư viện, bà Lee. Những trải nghiệm của bà trong những ngày đầu khởi sự phát triển thư viện, xây dựng các hoạt động và khuyến khích, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng của thư viện đã để lại ấn tượng lâu dài và truyền cảm hứng cho chúng tôi. Thư viện Neutinamu là điển hình cho một nơi học tập, kết nối, bao hàm, không bỏ rơi bất kì ai và của sự tự do, thay vì chỉ là một không gian học tập nghiêm túc, yên tĩnh và truyền thống chỉ thân thiện với người nghiên cứu, sinh viên.

Để hiểu sâu hơn về cách thức hoạt động của Thư viện Neutinamu, chúng tôi còn gặp Giáo sư Gibin Hong - nhà kinh tế chính trị học tiến bộ giới thiệu các nguyên tắc kinh tế thay thế, giám đốc của Viện Karl Polanyi Châu Á, để tìm hiểu về lý thuyết về “nền kinh tế chung và đoàn kết” ("the commons and solidarity economy") nhằm giải thích và lí giải sự khả thi và tương của những giải pháp mang tính cộng đồng như Thư viện Neutinamu.

Thư viện cộng đồng Neutinamu

☘️ Bên cạnh đó, chúng tôi cũng có dịp tìm hiểu về phong trào hợp tác xã ở Hàn Quốc. Để tìm hiểu về chủ đề này, chúng tôi đã gặp thành viên nhóm nòng cốt của Hợp tác xã Hansalim để trao đổi, thảo luận và đặt câu hỏi về mô hình hoạt động, cấu trúc tài chính,.. của Hansalim, qua đó hiểu hơn về phong trào Hợp tác xã ở Hàn Quốc. Hansalim là hợp tác xã tiêu dùng lớn nhất Hàn Quốc, với sự tham gia của gần 900.000 hộ gia đình. Hansalim nổi tiếng với những cam kết về các hoạt động nông nghiệp bền vững và có đạo đức.

Sứ mệnh của họ là cùng tồn tại hài hòa với thiên nhiên, đồng thời cung cấp thực phẩm hữu cơ có nguồn gốc địa phương cho các thành viên (membership), điều thú vị là có sự chênh lệch về giá cả giữa thành viên và công chúng khi mua các sản phẩm tại các cửa hành phân phối của Hansalim. Hợp tác xã này tích cực hỗ trợ nông dân trồng hữu cơ và kết nối họ với những người tiêu dùng ưu tiên các sản phẩm hữu cơ và bền vững. Nhiều người tham gia trong buổi thảo luận thực sự được truyền cảm hứng từ sáng kiến này vì nó cung cấp giải pháp cho các vấn đề hiện nay như canh tác bằng hóa chất, đảm bảo sinh kế cho người nông dân và cung cấp khả năng tiếp cận thực phẩm hữu cơ với giá cả phải chăng cho cộng đồng.

Workshop học làm kimchi

🛖 Một trong những trải nghiệm sâu sắc và mang tính chuyển hóa khác trong chương trình đó là dành thời gian để cùng nhau sinh hoạt, thực tập và tình nguyện ở vùng quê Ulsan cùng với cộng đồng Jungto Society - một cộng đồng những hành giả thực tập Phật giáo dấn thân với lối sống đơn giản, bền vững với môi trường và góp phần giải quyết các khủng hoảng về xã hội và môi trường, chấm dứt nạn nạn nghèo đói, thất học trên thế giới cũng như kêu gọi hoà bình trên bán đảo Triều Tiên dựa trên các nguyên tắc và lời dạy của Phật giáo về tính tương tức. Jungto Society vận hành hoàn toàn bằng tình nguyện viên này được thành lập bởi thiền sư đáng kính Pomnyun Sunim - nhà văn, lãnh đạo Phật giáo và nhà hoạt động hoà bình nổi tiếng và có ảnh hưởng rất lớn tại Hàn Quốc. Nhân dịp này, người tham dự đã có cơ hội tìm hiểu về mô hình hoạt động và kinh nghiệm vận hành thành công tổ chức hơn 15.000 thành viên của Jungto hoàn toàn dựa trên tình nguyện viên cũng như được trao đổi và trò chuyện, được giải đáp các thắc mắc và tư vấn cùng thiền sư Pomnyun Sunim hàng ngày.

Vào ngày cuối cùng, chúng tôi đã di chuyển đến Busan, nơi chúng tôi có cơ hội đến thăm Làng Deokgye và lắng nghe câu chuyện đầy cảm hứng về cách họ đã hồi sinh làng quê như thế nào, cũng như tìm hiểu về phong trào này ở Hàn Quốc. Chúng tôi đã cùng nhau tham quan và trải nghiệm ăn tối tại nhà ăn cộng đồng, nơi là trường trung học cơ sở vào ban ngày, và ghé thăm một quán cà phê do cộng đồng vận hành. Không những vậy, chúng tôi còn tham gia vào các cuộc thảo luận và đối thoại sâu sắc với nhiều thành viên khác nhau trong cộng đồng. Những cuộc trò chuyện này là một phần có giá trị trong nỗ lực tìm hiểu phong trào hồi sinh ở các làng quê Hàn Quốc của chúng tôi.

Nghi lễ ăn sáng tại Jungto Society

III. NHỮNG TIỀM NĂNG HỢP TÁC GIỮA CÁC CÁ NHÂN, TỔ CHỨC, CỘNG ĐỒNG CỦA VIỆT NAM VỚI HÀN QUỐC TRONG TƯƠNG LAI

Sau 11 ngày cùng nhau đi điền dã, học tập, trải nghiệm, chương trình VCIL Travel School 2023 tại Hàn Quốc do VCIL Community và Jungto Society đồng tổ chức cuối cùng đã kết thúc. Người tham gia đã những trải nghiệm mang tính chuyển hóa, kỷ niệm đáng nhớ, những kiến thức, bài học thực tế, đây cũng là cơ hội để thúc đẩy sự kết nối, mở rộng quan hệ, hợp tác giữa các thành viên trong chương trình và giữa các tổ chức Việt Nam – Hàn Quốc sau chương trình.

Các buổi trò chuyện được diễn ra thân mật giữa thiền sư và người tham dự. Các chủ đề được hỏi đáp từ vĩ mô như tình trạng làng quê Hàn Quốc cho đến cá nhân như tình yêu, mối quan hệ vợ chồng, làm sao để có trí tuệ,…

Chương trình đã mở ra những hợp tác đầy hứa hẹn với các cộng đồng, tổ chức ở Hàn Quốc trong tương lai. Một giảng viên đại học đến từ Thành phố Hồ Chí Minh bày tỏ sự quan tâm sâu sắc đến việc thúc đẩy mối quan hệ hợp tác giữa Phòng thí nghiệm Seoul của Học viện Mondragon (MTASL) và trường đại học của anh sau khi đến thăm MTASL. Hơn nữa, anh đang xem xét việc đưa các sinh viên của mình đến Hàn Quốc để nghiên cứu sâu hơn về cải cách Phật giáo và trải nghiệm một lối sống khác, như việc trải nghiệm lối sống đơn giản và phục vụ cộng đồng tại Trung tâm Dubuk ở Ulsan.

Một doanh nhân có mối quan tâm tới những tác động bất lợi của môi trường xã hội hiện đại đối với sức khỏe tinh thần của giới trẻ, đã được truyền cảm hứng từ Dharma School và mong muốn mở một Dharma School ở Việt Nam. Tin vui là chương trình đang trong quá trình dịch sang tiếng Anh, điều này có nghĩa là mong muốn của anh có thể thực hiện được trong tương lai không xa. Ngoài ra, Thiền sư Sunim và các thành viên Jungto từ lâu đã ấp ủ mong muốn hỗ trợ một tổ chức phi chính phủ địa phương ở Đà Nẵng chuyên hỗ trợ người khuyết tật. Trong chuyến thăm trung tâm Dubuk, Ven. Sunim đã tham gia thảo luận với người sáng lập tổ chức phi chính phủ này, cùng thảo luận tìm ra nhiều cách khác nhau để hợp tác giữa hai tổ chức.

Những cuộc thảo luận, hợp tác này đã góp phần tăng mối liên hệ giữa hai quốc gia Việt Nam và Hàn Quốc, mở ra nhiều cánh cửa hợp tác trong tương lai, thúc đẩy các kết nối và quan hệ đối tác có giá trị nhằm thúc đẩy thay đổi xã hội tích cực.

Chương trình học tập này đánh dấu một cột mốc quan trọng đối với VCIL Community và mạng lưới của cộng đồng trong việc ủng hộ sự thay đổi mô hình hướng tới Hạnh phúc và Phát triển bền vững. Sự thành công của VCIL Travel School Hàn Quốc là nhờ có sự đóng góp của Quỹ Hoà Bình - The Peace Foundation (Jungto Society), Mondragon Team Academy Seoul Lab, hợp tác xã tiêu dùng Hansalim, thư viện cộng đồng Neutinamu, P.GS TS Mark Whitaker - giảng dạy American Sociology tại State University of New York, Korea (SUNY Korea), tác giả The Korean Wave in a Post-Pandemic World: BTS, Cosmax and Squid Game và GS Gibin Hong - nhà kinh tế chính trị học tiến bộ giới thiệu các nguyên tắc kinh tế thay thế, giám đốc của Karl Polanyi Institute Asia.

Thăm quan studio nơi thiền sư giảng pháp cho hàng triệu người nghe

Ngoài ra, sự thành công của chương trình còn có sự đóng góp, tình nguyện, hỗ trợ từ các thành viên ở Trung tâm Dubuk, để chung tôi có những trải nghiệm đáng nhớ trong thời gian lưu trú tại Dubuk, Ulsan.

Trong tương lai, chúng tôi mong đợi sự hợp tác và cộng tác lớn hơn giữa VCIL Community và các tổ chức, cộng đồng, cá nhân ở Hàn Quốc để cùng nhau kiến tạo một xã hội hòa bình, hạnh phúc và thế giới thống nhất.

#vciltravelschool #learningjourney #vcilcommunity #jungtosociety #southkorea #rethinkingdevelopment

Các dự án liên quan bài viết

International Travel & Experiential Learning Program Uses Context-Based Learning Methods in a Multicultural Environment