Thời gian: 19.30 thứ sáu ngày 15 tháng 10 năm 2025
Hình thức: Diễn ra trên nền tảng Zoom (online)
Ngôn ngữ: Tiếng Anh (Có hỗ trợ phiên dịch tiếng Việt)
Năm 1944, sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, các quốc gia phe đồng mình đã tụ họp tại Hội nghị Bretton Woods để thiết lập một trật tự toàn cầu mới. Chính tại đây, các định chế tài chính đã định hình nên thương mại toàn cầu ra đời: Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế.
Sau sự kiện này, chỉ số GDP - một chỉ số để đo lường tổng sản phẩm một nền kinh tế tạo ra, được sử dụng để đo lường sự phát triển của các quốc gia. Đây cũng là điểm khởi đầu của những sai lầm, những cuộc khủng hoảng. Trong một thời gian dài, GDP được chấp nhận vì tính khách quan tương đối (dựa trên giao dịch thị trường), dễ dàng so sánh giữa các quốc gia và khả năng đo lường tổng năng lực sản xuất của một nền kinh tế trong thời chiến và tái thiết. Tuy nhiên, các quốc gia dần dà đánh đồng sự gia tăng GDP đồng nghĩa với sự tiến bộ, phồn thịnh và hạnh phúc.
Một nghịch lí của GDP đó là những hiện tượng như phá rừng, dòng sông ô nhiễm, một vụ tai nạn, một người mắc bệnh hiểm nghèo… cũng đóng góp vào sự gia tăng GDP.
- Phá rừng có nghĩa là có nhiều diện tích đất hơn để sản xuất hay có nhiều gỗ hơn để bán.
- Dòng sông ô nhiễm thì chi phí dọn dẹp, xử lí chất thải gia tăng; nhu cầu máy lọc nước cũng theo đó tăng lên; sức khỏe cộng đồng bị ảnh hưởng, dẫn đến việc người dân phải chi tiêu nhiều hơn cho việc khám chữa bệnh, thuốc men, bệnh viện.
- Tai nạn hay bệnh tật có nghĩa là các dịch vụ y tế sẽ được sử dụng, dịch vụ sửa chữa xe cộ được chi trả.
Tất cả đều được tính vào sự gia tăng của GDP. Và khi GDP tăng, đó được xem là dấu hiệu tích cực, là điều đáng vui mừng. Thật khó hiểu khi một chỉ số đo lường sự tiến bộ lại cho thấy một thực tế ngược lại.
Còn đó những tồn đọng khác mà chỉ số GDP tạo ra:
- GDP bỏ qua các lợi ích xã hội và môi trường (như bảo vệ môi trường, công việc cộng đồng tự nguyện).
- Chỉ số này còn tính những hoạt động mang tính phá hoại, thiếu bền vững là những hoạt động thúc đẩy kinh tế phát triển (giải quyết vấn đề ô nhiễm, tội phạm, bệnh tật).
- GDP cũng không tính đến sự suy thoái của sinh thái do các hoạt động kinh tế gây ra (khai thác quá mức khoáng sản, tài nguyên biển, đánh bắt tận diệt...).
- Điều quan trọng nhất, GDP không tính đến những yếu tố quan trọng đóng góp nên hạnh phúc thật sự của con người (thời gian bên người thân, mối quan hệ xã hội chất lượng, tài sản chung của cộng đồng, thực phẩm hữu cơ...).
Nhận thấy những điểm hạn chế của GDP, nhiều nỗ lực được thực hiện để kiến tạo nên một hệ thống đo lường nhân văn hơn, bao hàm hơn và toàn diện hơn; nhằm hướng đến một nền kinh tế phúc lạc và tái tạo.
Một trong những nỗ lực đó đã tạo nên Chỉ số Tiến bộ Thực sự – Genuine Progress Index (GPI). Đây là một thước đo toàn diện hơn về phúc lợi kinh tế và xã hội của một quốc gia, được thiết kế để thay thế hoặc bổ sung cho Tổng sản phẩm quốc nội (GDP).
Vậy thì, trên thực tế, chỉ số này đã làm được gì? GPI giúp chúng ta hiểu gì về những yếu tố quan trọng trong cuộc sống? Bạn có đang loay hoay không biết điều gì một cá nhân, doanh nghiệp, cộng đồng hay quốc gia cần tập trung vào?
Trong buổi trò chuyện Nếp Mới #7 lần này, chúng ta sẽ cùng Ronald Tashi Colman, người thiết kế và xây dựng GPI, khám phá và thảo luận về:
- Những hạn chế, sai lầm của nền kinh tế tư bản.
- Xem xét lại ý nghĩa thực sự của các hoạt động kinh tế.
- Những yếu tố quan trọng đóng góp nên hạnh phúc thực sự là gì.
- Những câu chuyện bên lề về Tổng hạnh phúc quốc dân (GNH) ở Bhutan (nơi Colman đã có hơn 10 năm làm cố vấn chính phủ Bhutan để hoàn thiện bộ chỉ số đo lường Tổng Hạnh phúc Quốc gia GNH).
Ronald Tashi Colman là một trong những người tiên phong trong phong trào toàn cầu “vượt thoát khỏi GDP” (Beyond GDP), một phong trào nhằm thay thế hoặc bổ sung GDP bằng các chỉ số đo lường tiến bộ toàn diện hơn, tập trung vào phúc lợi, tính bền vững và công bằng.
Ông là nhà kinh tế học, nhà giáo dục và nhà hoạt động chính sách. Ông là một trong những nhân vật quan trọng trong lĩnh vực phát triển bền vững, và là tiếng nói mạnh mẽ trong việc thúc đẩy sự tiến bộ thực sự, thông qua đo lường những gì quan trọng (what really counts) đối với con người và trái đất.
- Sự nghiệp bắt đầu từ việc làm phóng viên cho thời báo Canberra Times từ 1968-1969, nơi ông phản đối mạnh mẽ việc kiểm duyệt thông tin.
- Chuyển sang dạy tiếng Anh ở Israel, đi du khảo ở Hồng Kong và Ấn Độ – những trải nghiệm giúp ông thấy rõ những hiện thực trong cuộc sống và di sản của thực dân, định hình nên mong muốn phụng sự cộng đồng của mình.
- Giảng dạy khoa học chính trị tại nhiều trường đại học (Colombia, New York, Colorado, Thánh Mary ở Halifax, Canada). Hầu hết sự nghiệp học thuật của ông tập trung vào phản biện về chỉ số GDP.
- Năm 1997, Colman đã sáng lập GPI Atlantic, một tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận ở Canada. Tại đây, ông và cộng sự đã phát triển Chỉ số Tiến bộ Thực sự (Genuine Progress Index - GPI), chỉ số toàn diện đầu tiên về phúc lợi và phát triển bền vững cho Nova Scotia, kết hợp 20 chỉ số xã hội, kinh tế và môi trường.
Từ năm 2003 đến khoảng năm 2013, ông dành một thập kỷ ở Bhutan với vai trò cố vấn khoa học cho Chính phủ Hoàng gia, giúp thúc đẩy Tổng Hạnh phúc Quốc gia (GNH) như một khung đo lường toàn diện. Nhờ kinh nghiệm này, ông đã giúp chính phủ Bhutan truyền thông cho thế giới về cách làm khác biệt của quốc gia này trong việc định nghĩa, giải thích và lan tỏa GNH tới thế giới. Hành trình này đã mở ra một con đường mới trong hệ hình kinh tế mới toàn cầu. Đặc biệt, mô hình của Bhutan đã được chia sẻ rộng rãi trong các diễn đàn quốc tế do Liên Hợp Quốc tổ chức.
Năm 2022, ông xuất bản cuốn sách What Really Counts: The Case for a Sustainable and Equitable Economy. Đây là sự tổng kết cho toàn bộ sự nghiệp và triết lý của Ronald Colman.
Cuốn sách này:
- Là câu chuyện người trong cuộc về những nỗ lực cá nhân của ông để thúc đẩy các chính phủ thông qua các biện pháp đo lường toàn diện về chi phí và lợi ích kinh tế, xã hội và môi trường.
- Giải thích cặn kẽ vì sao sự ám ảnh với “tăng trưởng kinh tế” đơn thuần lại dẫn đến các chính sách gây hại cho môi trường và gia tăng bất bình đẳng.
- Cung cấp một lộ trình thực tế (dựa trên kinh nghiệm từ Nova Scotia, New Zealand và Bhutan) về cách các chính sách có thể được chuyển hướng từ mục tiêu tăng trưởng vật chất sang mục tiêu bền vững và công bằng.
tại https://nas.io/vcilmembers [Sự kiện chỉ dành cho thành viên Cộng đồng Vcil]
Tìm hiểu thêm về Nếp mới và Hệ sinh thái Cộng đồng Vcil (Hội viên Vcil) tại Cẩm nang cộng đồng Vcil
Hẹn gặp bạn trong buổi Nếp Mới #7 này!
****
Lấy cảm hứng từ chữ “Nếp” trong tiếng Việt – hàm chứa những khuôn mẫu cố hữu của văn hóa, thói quen và đời sống hằng ngày – Vcil Community khởi xướng Nếp Mới để tạo không gian lành tính nuôi dưỡng những nếp sống mới: ưu tiên hạnh phúc bền vững và tái tạo sự giàu có đích thực. Đây là không gian cộng đồng giúp mọi người ý thức và gỡ bỏ những khuôn mẫu lỗi thời, tiếp thu từ trí tuệ tập thể, và tái hình dung cách chúng ta sống, kết nối và học tập.
Mỗi tháng, thành viên cộng đồng sẽ cùng đào sâu vào một chủ đề khác nhau. Nếp Mới sẽ mời những học giả, chuyên gia, những người có kinh nghiệm thực tiễn để chia sẻ về những chủ đề thiết yếu, gần gũi trong cuộc sống. Người tham gia sẽ có cơ hội đối thoại với họ để làm sâu sắc hơn hiểu biết của mình, tìm hướng giải quyết những vấn đề cá nhân/ tập thể hay khởi sự làm một công việc có ý nghĩa… Hơn cả một cuộc trò chuyện, Nếp Mới là nơi nuôi dưỡng sự phản tư, thúc đẩy sự hợp tác, và cung cấp những công cụ thực tiễn để cả cộng đồng cùng hướng tới một tương lai tái sinh và phúc lạc.
Thông tin liên lạc:
#TuGDPSangGPI #KinhTếPhúcLợi #BeyondGDPVietnam #RonaldColman #HạnhPhúcVàSinhThái #BeyondGDP#WellbeingEconomy #GNH #GPI #VCILMembership #NếpMới
Nếp Mới sẽ mời những học giả, chuyên gia, những người có kinh nghiệm thực tiễn để chia sẻ về những chủ đề thiết yếu, gần gũi trong cuộc sống