CÂU CHUYỆN VỀ "SỰ GIÀU CÓ ĐÍCH THỰC" CỦA CỘNG ĐỒNG NGƯỜI KAREN

☘️ Mạng lưới Nông nghiệp Tự nhiên Thái Lan là không chỉ là một cộng đồng rộng lớn, đây còn là nơi kết nối, học tập và hỗ trợ các thành viên trong mạng lưới. Dọc đất nước Thái Lan, có hơn 60 trung tâm học tập và thực hành “Triết lý Kinh tế Vừa đủ” (SEP), mỗi một trung tâm thể hiện đặc thù về chuyên môn, văn hóa, địa lý và vấn đề của khu vực. Nếu như Mab Ueang là trung tâm đầu tiên và chuyên về quản trị đất và nước, thì PaKoyWa là trung tâm chuyên về bảo tồn và áp dụng SEP ở những vùng đất đồi núi cao và dốc. Sau 10 ngày học tập tại Mab Ueang, chúng mình đã đến học tập tại PaKoyWa, một trung tâm Nông nghiệp Tự nhiên ở tỉnh Tak, phía Tây bắc Thái Lan, nơi đa phần người dân là người Karen, một dân tộc thiểu số ở Thái Lan. Chuyến đi này cho chúng mình cơ hội tiếp xúc với SEP khi được ứng dụng ở ngữ cảnh vùng núi để giải quyết các vấn đề đất xói mòn, thiếu nước, mất đi đa dạng sinh học, mất rừng ở địa phương.

Trong chuyến đi này, đoàn VCIL đã đến thăm mảnh đất của người đầu tiên áp dụng SEP ở Pakoywa, và lắng nghe câu chuyện chuyển đổi từ trồng độc canh sang trồng đa dạng tầng tán, đa dạng loại cây trồng kết hợp với các kĩ thuật giữ đất và giữ nước mà chú đã học được từ Mab Ueang. Chúng mình cũng đến thăm mô hình SEP ở Trung tâm Nông nghiệp Tự nhiên PaKoyWa, và hai người dân khác và một trường học cũng áp dụng SEP trong khuôn viên nhà trường. Điều này giúp chúng mình quan sát được SEP có thể được áp dụng đa dạng địa hình khác nhau như thế nào, và chứng kiến các kết quả của cách làm này ra sao.

Việc đi thăm nhiều mô hình khác nhau, lắng nghe những câu chuyện của người dân địa phương giúp chúng mình hiểu hơn về tình hình khu vực, những khó khăn mà họ đang gặp phải và câu chuyện ứng dụng SEP như một giải pháp cho các vấn đề họ gặp phải như thế nào, bằng cách đến tận nơi quan sát và thảo luận với người dân ở đây.

⭐️ Trên con đường lên PaKoyWa, chúng mình thấy toàn là những đồi trọc, những vết xói mòn đất. Rất khó để chúng mình hình dung được rằng những gì chúng mình thấy trước đây là những cánh rừng nguyên sinh. Được biết, đây là hệ quả của việc 50 năm trồng độc canh ngô và sắn và liên tục mở rộng diện tích đất canh tác. Trong thời gian đầu, việc trồng độc canh kết hợp với sử dụng phân bón hóa học đã mang lại sản lượng tốt. Tuy nhiên, chỉ sau 1 2 năm, sản lượng không còn được như trước nữa, để gia tăng năng suất, người dân buộc phải mở rộng thêm khu vực trồng trọt của mình, dẫn đến việc đốn hạ những cánh rừng nguyên sinh, đồng thời gian tăng việc sử dụng phân thuốc hóa học. Và kết quả là những ngọn đồi trọc, những mảnh đất bị lạc lở, những đợt lũ quét, lũ lụt ở dưới phía dưới chân núi. Nhiều người dân gánh phải nợ nần do chi phí sản xuất tăng cao nhưng lợi nhuận gần như là không có.

Việc mở rộng diện tích đất trồng độc canh, xâm phạm những cánh rừng thuộc phạm vi rừng quốc gia, cũng đẩy người dân vào tình huống mâu thuẫn về mặt pháp lý với Cơ quan quản lý vườn quốc gia, điều này cũng tiêu tốn tiền bạc, sức lực và thời gian của người dân Karen.

Qua nhiều nỗ lực đối thoại giữa các bên tham gia, từ chính quyền đến người dân, cuối cùng họ cũng tìm đến được tiếng nói chung và người dân bắt đầu hành trình giữ đất, giữ rừng và xây dựng đời sống bền vững, sự giàu có đích thực của mình.

⭐️ Khởi sự chỉ có 7 người đến Mab Ueang tham gia đào tạo về Triết lý Kinh tế Vừa đủ. Nhưng chỉ có một người trở về thực hành trên mảnh đất của mình. Những người khác cũng được truyền cảm hứng từ những nỗ lực của người tiên phong, ban đầu họ chỉ tham gia hỗ trợ về sức lực, sau khi chứng kiến những kết quả khả quan, họ bắt đầu áp dụng mô hình SEP vào mảnh vườn của mình. Hiện tại, 50 trong số 100 hộ dân đã chuyển đổi mô hình canh tác từ độc canh ngô, sắn sang mô hình vườn rừng đa tầng đa tán, tiến hành giữ nước bằng cách đào ao, kênh dẫn nước, cải tạo đất và tái tạo sinh thái. Trong đó diện tích nhỏ nhất dùng để áp dụng SEP chưa đến 1600m2, diện tích lớn nhất lên đến vài hecta.

Từ việc nợ nần do làm nông nghiệp độc canh, giờ đây nhiều người đã có một khu vườn rừng với đầy đủ đất, nước, với hệ sinh thái phong phú, đa dạng, có những loài cây bản địa, trả hết nợ (tồn đọng từ những khoảng thời gian thua lỗ, vay nợ để mua phân thuốc hóa học để trồng độc canh ngô và sắn) và vẫn dư ra để dành, với ít công chăm sóc hơn rất nhiều.

⭐️ Ngoài việc chuyển đổi mô hình canh tác, bảo tồn sinh thái, tự nhiên, người Karen ở Pakoywa còn chú trọng vào bảo tồn văn hoá và giáo dục tính tự chủ cho con em trong làng. Trong ngôi trường tiểu học và cấp hai ở trong làng mà chúng tôi đến thăm, từ nhỏ các em đã được dạy nghề dệt truyền thống, và làm nông nghiệp tự nhiên. Trong khuôn viên trường, có hẳn một khoảng đất khoảng 1000m2 để đào ao, trồng cây dựa trên các nguyên lý của Triết lý Kinh tế Vừa đủ, là “lớp học” của các em về nông nghiệp tự nhiên. Tất cả luống rau đều do các em học sinh tự tay phủ đất, bón phân hữu cơ, làm luống trồng rau, tưới tẩm. Khi chúng tôi đến thăm trường, các em rất đỗi tự hào và hạnh phúc khi kể lại quá trình các em trồng cây, bón phân, tưới nước mỗi ngày ra sao, hay bố mẹ các em và những phụ huynh khác hỗ trợ làm luống rau, tặng phân bón như thế nào. Các em cũng trao tặng chúng tôi những quả cà chua chín mọng có sẵn trong vườn. Chúng tôi rất bất ngờ khi rau chúng tôi ăn trong những ngày ở PaKoyWa đều đến từ khu vườn của trường.

Trong suốt những cuộc trò chuyện với chúng tôi, những người dân thường xuyên nhắc đi nhắc lại chuyện giữ gìn đất, nước, con sông, con suối, đa dạng sinh học, bảo tồn môi trường trong lành, bền vững để thế hệ con cháu mai sau của họ có thể có được một môi trường sống chất lượng, và để những đứa trẻ vẫn biết đến những loại cây bản địa có đặt tính gì, công dụng ra sao, là những nền tảng để thế hệ sau hiểu được tầm quan trọng của chúng mà giữ gìn, bảo tồn cho những thế hệ tiếp theo nữa. Họ cũng chia sẻ tầm quan trọng của việc trồng các loại cây, cỏ như vertiver để giữ đất; đào các con kênh để dẫn nước, hạn chế lưu lượng dòng chảy, tạo điều kiện để nước thấm xuống đất, giữ được đất mặt, giữ nước, giữ độ ẩm, tránh việc thiếu nước vào mùa khô. Điều quan trọng là cách làm này ngăn chặn được hiện tượng đất mặt bị rửa trôi và lũ lụt ở phía dưới chân núi.

🌾 Khi một người anh trong đoàn đề cập đến việc bán tín chỉ carbon, người làng bảo rằng họ cũng không quan tâm mấy đến việc kiếm thêm tiền từ tín chỉ carbon, bởi vì họ đã có đủ những thứ họ cần. Đó là thực phẩm sạch cho gia đình, không khí trong lành, sinh kế vừa đủ từ việc dôi ra sản phẩm, sau khi đã đi từ những bước căn bản của việc tái tạo đất và nước tới bước trồng đủ cho bản thân, gia đình dùng, giờ họ tới bước bảo quản và chế biến sản phẩm tăng giá trị bán ra thị trường. Với họ, điều quan trọng hơn là mùa khô không còn thiếu nước, gia đình không nợ nần, làm nông cũng thảnh thơi hơn, có nhiều thời gian cho gia đình, đặc biệt họ ý thức rõ một khi họ giữ đất, giữ được nước và trồng được rừng đầu nguồn thì mùa mưa về lũ không còn đe dọa các làng dưới chân núi nữa, và thành phố cũng sẽ có nước dùng khi mùa khô tới.

Những gì người dân Karen ở Pakoywa chia sẻ xuất phát từ độ thẩm thấu của người dân về triết lý kinh tế vừa đủ và nông nghiệp tự nhiên. Những gì họ chạy theo không phải là tiền, mà là một hệ sinh thái bền vững, là bảo tồn tự nhiên và văn hoá, là giữ gìn môi trường sống cho thế hệ mai sau, là sẻ chia giúp đỡ nhau và là tấm lòng vị tha bằng việc giữ nước giữ rừng là giữ cho sự sống cả họ và người dân ở hạ nguồn - những sự giàu có thật sự. Khi giữ được sự giàu có thật sự này, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất nước rừng một cách tuần hoàn thì họ đang gặt hái cuộc sống đủ đầy cả về vật chất và tinh thần.

#vcilcommunity #trietlykinhtevuadu #nongnghieptunhien #giaoducthaythe 

Gặp gỡ mạng lưới Nông nghiệp Tự Nhiên Thái Lan thông qua sự kiện "HẠT GIỐNG CỦA SỰ THAY ĐỔI: HỌC TẬP THÔNG QUA TRẢI NGHIỆM ĐỂ THÚC ĐẨY SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG" vào ngày 14/04/2024 tại TP Hồ Chí Minh.

Đăng ký sự kiện tại: https://forms.gle/Auey1h1EVGZGgdUq5

☘️ Ngoài ra, các chương trình khác của VCIL Community đang mở đơn đăng ký bao gồm:

Chương trình đào tạo “Triết lý kinh tế vừa đủ và nông nghiệp tự nhiên” tiếp theo sẽ diễn ra vào ngày 01 - 13 /12/2024. Đăng ký tại: https://forms.gle/aWR24JJo4w4q7fSA8 

VCIL Travel School 2024 - Ladakh V: Mindful Travel & Sustainable Living, 10/08 - 23/08 năm 2024. Đăng ký tại: https://forms.gle/UUWJ489Tf9WUW2oR9

TÁI TƯỞNG TƯỢNG GIÁO DỤC CÙNG MANISH JAIN: HÀNH TRÌNH TỪ HARVARD, WORLD BANK ĐẾN ĐẠI HỌC NHỮNG NGƯỜI BÀ tại Hội An, 30/08 - 03/09/2024. Đăng Ký tham dự tại: https://forms.gle/m3ziWXWbVM9ZHmZ3A

Thông tin liên hệ và giải đáp thắc mắc:

- Facebook: VCIL Community

- Phone/Zalo/Whatsapp:  +84.918580257 (Trinh)

- Email: vcil.group@gmail.com