You are using the member interface.
Log out of the member interface →
Sáng ngày 31.05.2026, tại không gian STUDIO 13 & Coffee – Culture Hub & Art Space, VCIL Community đã tổ chức mini workshop Food Literacy: Cinnamon Tasting Experience.
Buổi workshop bắt đầu từ một câu hỏi đơn giản: Tại sao vị giác lại quan trọng?
Tên khoa học của loài người – Homo sapiens – bắt nguồn từ động từ "sapere" trong tiếng Latin, mang đồng thời hai nghĩa: nếm và hiểu biết. Nói cách khác, con người không chỉ nhận thức thế giới bằng lý trí mà còn bằng những trải nghiệm cảm quan. Khả năng sử dụng lửa, chế biến thực phẩm và phân biệt hương vị đã góp phần quan trọng vào sự tiến hóa của não bộ, mở rộng năng lực nhận thức và ý thức của con người.
Thế nhưng trong nhịp sống hiện đại, chúng ta đang dần rơi vào trạng thái “ăn mà không nếm” — ăn nhanh hơn, nhiều hơn, tiện lợi hơn nhưng lại ít hiện diện hơn với chính trải nghiệm của mình. Khi thức ăn trở thành một sản phẩm tiêu dùng và bữa ăn chỉ còn là một hoạt động diễn ra vội vã giữa vô số công việc, khả năng cảm nhận bằng giác quan cũng dần bị mai một.
Trong bối cảnh tự động hóa và trí tuệ nhân tạo ngày càng phát triển, khi nhiều năng lực của con người có thể được thay thế bởi máy móc, thì khả năng cảm nhận bằng các giác quan — đặc biệt là vị giác — lại trở thành một trong những phẩm chất độc đáo và khó thay thế nhất. Đó không chỉ là một chức năng sinh học mà còn là một phần căn tính của loài người.
Bên cạnh đó, vị giác còn là một trong những cánh cửa quan trọng giúp chúng ta hiểu hơn về thực phẩm mình đang ăn. Hương vị không chỉ là cảm giác trên đầu lưỡi mà còn phản ánh nhiều yếu tố phía sau như giống cây, thổ nhưỡng, nguồn nước, mùa vụ và phương thức canh tác.
Trong một chuyến field trip tại Đà Lạt, tụi mình từng có dịp lắng nghe chú Thắng từ Thiên Sinh Farm chia sẻ về những khác biệt mà ông quan sát được giữa nông sản canh tác theo hướng tự nhiên và nông sản sản xuất công nghiệp. Theo chú, rau củ được nuôi dưỡng trong điều kiện tự nhiên thường mang nhiều tầng vị hơn, với những sắc thái ngọt, chát nhẹ, đắng hay hậu vị riêng tùy theo từng loại cây và thời điểm thu hoạch. Trong khi đó, nhiều loại nông sản hiện nay được chọn giống và canh tác theo hướng tối ưu các đặc tính mà thị trường ưa chuộng như độ ngọt, kích thước hay hình thức bên ngoài.
Điều này đặt ra một câu hỏi thú vị: liệu khi thưởng thức thực phẩm, chúng ta có đang cảm nhận được những câu chuyện về đất đai, mùa vụ và hệ sinh thái ẩn chứa trong hương vị của chúng hay không?Liệu chúng ta có biết những thực phẩm mình ăn hằng ngày được nuôi dưỡng trong đất và nguồn nước như thế nào? Chúng được trồng bởi ai? Đã trải qua hành trình gì trước khi xuất hiện trên bàn ăn?
Trong hệ thống thực phẩm công nghiệp hiện đại, khoảng cách giữa người sản xuất và người tiêu dùng ngày càng trở nên xa hơn và vô danh hơn. Những gì chúng ta nhìn thấy trên đĩa ăn chỉ là điểm cuối của một chuỗi cung ứng phức tạp, nơi thực phẩm đi qua nhiều tầng trung gian: từ sản xuất, chế biến, đóng gói, vận chuyển, phân phối cho đến bán lẻ.Và vì thế, nghịch lý của thời đại là: chúng ta ăn mỗi ngày, nhưng ngày càng ít hiểu về những gì mình đang ăn.
Chính vì vậy, workshop lần này là một lời mời để người tham gia kết nối lại với thực phẩm thông qua chính các giác quan của mình.Thông qua các trải nghiệm nhìn, chạm, nghe, ngửi và nếm, người tham gia được bước vào một hành trình khám phá hương vị đích thực của quế Trà My – một đặc sản bản địa của Quảng Nam.
Trà My nằm dưới chân dãy núi Ngọc Linh, một trong những vùng có mức độ đa dạng sinh học cao nhất Việt Nam, nơi cây sâm Ngọc Linh quý hiếm cùng sinh trưởng. Tại đây, cây quế được nuôi dưỡng giữa hệ sinh thái rừng tự nhiên, hấp thụ khoáng chất từ đất, độ ẩm từ rừng và phát triển mà không phụ thuộc vào hóa chất nông nghiệp.
Chính điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, độ cao và hệ sinh thái đặc thù ấy — hay theo cách gọi của người Pháp là "terroir" — đã tạo nên bản sắc riêng cho quế Trà My. Nhờ đó, quế nơi đây có hàm lượng tinh dầu rất cao, khoảng 6%, cao gấp nhiều lần so với nhiều giống quế phổ biến trên thị trường. Mùi thơm của quế Trà My vì thế cũng trở nên sâu hơn, ấm hơn và có nhiều tầng hương vị hơn.Nhưng giá trị của cây quế không chỉ nằm ở chất lượng nguyên liệu.
Điều đặc biệt là cây quế phải mất gần 20 năm mới có thể thu hoạch. Sau khi bóc vỏ, cây sẽ kết thúc vòng đời của mình. Vì vậy, tại Trà My, người dân từ lâu đã có tập quán trồng quế cho thế hệ kế tiếp. Ông trồng quế cho cha, cha tiếp tục trồng quế cho con. Mỗi cây quế không chỉ là một tài sản kinh tế mà còn là một món quà của thời gian, chứa đựng tình yêu, sự chăm sóc và niềm hy vọng được gửi gắm qua nhiều thế hệ.
Trong phần trải nghiệm cảm quan, nhiều người tham gia chia sẻ rằng đây là lần đầu tiên họ có cơ hội quan sát, ngửi và nếm quế một cách chậm rãi và có ý thức đến vậy. Một số người bất ngờ khi nhận ra quế không chỉ có một mùi hương quen thuộc mà còn chứa đựng nhiều tầng hương vị khác nhau, từ vị cay ấm, ngọt dịu cho đến cảm giác tê nhẹ nơi đầu lưỡi.
Từ câu chuyện của quế Trà My, một câu hỏi khác cũng được đặt ra: nếu chất lượng quế Việt Nam được đánh giá cao như vậy, tại sao giá trị mà người nông dân nhận được vẫn còn hạn chế?
Thực tế, phần lớn quế Việt Nam hiện nay vẫn được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô với giá trị gia tăng thấp. Chính từ trăn trở đó, HTX Minh Phúc đã được thành lập nhằm phát triển các sản phẩm chế biến từ quế, góp phần gia tăng giá trị kinh tế cho người trồng quế và đưa câu chuyện của một nguyên liệu bản địa đặc sắc đến gần hơn với người tiêu dùng.
Có lẽ, điều ý nghĩa nhất mà workshop mang lại không nằm ở việc học thêm một kiến thức mới về quế. Mà là cơ hội để mỗi người dừng lại đôi chút, lắng nghe các giác quan của mình, và nhận ra rằng đằng sau mỗi hương vị luôn là một câu chuyện về đất đai, khí hậu, văn hóa, con người và những mối quan hệ đã tạo nên thực phẩm trên bàn ăn của chúng ta.Và có lẽ, hành trình xây dựng "Food Literacy" cũng bắt đầu từ những điều rất giản dị như thế: học cách nếm sâu hơn, hiểu nhiều hơn, để từ đó đưa ra những lựa chọn có ý thức hơn với thực phẩm, với người nông dân, với hệ sinh thái và với chính cuộc sống của mình.
